Mục lục›Lời nhà xuất bản

Lời nhà xuất bản

Mặc dù “Bhagavad-gītā”* được ấn hành một cách rộng rãi và được coi là một tác phẩm hoàn chỉnh, nhưng thực ra chỉ là một đoạn trích của “Mahābhārata”, cuốn sử thi mô tả lịch sử từ thời cổ cho đến Kali-yuga. Đúng vào đầu Kali-yuga, gần năm nghìn năm trước đây, Đức Chí Tôn Kṛṣṇa đã phán dạy “Bhagavad-gītā” cho Arjuna, người bạn và đồng thời là tín đồ của Ngài.

Cuộc nói chuyện này là một trong những đoạn đối thoại giàu tính triết học và tính tôn giáo nhất mà loài người biết đến. Nó diễn ra ngay trước lúc bắt đầu cuộc đại chiến huynh đệ tương tàn giữa một trăm người con trai của Dhṛtarāṣṭra với anh em họ của họ là anh em Pāṇḍava hay các con trai của Pāṇḍu.

Dhṛtarāṣṭra và Pāṇḍu là hai anh em thuộc triều đại Kuru, một vương triều được sáng lập bởi quốc vương Bharata, người trị vì trước đó của thế giới và từ ngài mà có tên gọi “Mahābhārata”. Vì người con cả Dhṛtarāṣṭra bị mù bẩm sinh nên ngôi vua đáng lẽ thuộc về ông ta đã được trao cho em trai của Dhṛtarāṣṭra là Pāṇḍu.

Pāṇḍu chết yểu và Dhṛtarāṣṭra, người trở thành vua sau khi người em qua đời đã nhận trách nhiệm chăm sóc năm đứa con trai của Pāṇḍu là Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna, Nakula và Sahadeva. Vậy là các con trai của Dhṛtarāṣṭra và của Pāṇḍu cùng lớn lên trong một gia đình hoàng tộc. Tất cả bọn họ đều được học nghệ thuật quân sự ở thầy Droṇa giàu

* Tính đến các xu thế mới trong tiếng Việt hiện đại và trong đời sống văn hóa của người Việt Nam nói chung, chúng tôi giữ nguyên những từ Phạn ngữ (và đôi khi cả từ của tiếng nước ngoài). Để có thể phát âm đúng thuật ngữ nào đó, mời quý vị xem phần “Hướng dẫn đọc tiếng Phạn” hoặc “Bảng chú giải”. kinh nghiệm cũng như được Bhīṣma, “người ông” đáng kính của thị tộc bảo ban.

Song, những người con của Dhṛtarāṣṭra, đặc biệt là người con cả Duryodhana lại căm ghét anh em Pāṇḍava và ganh tỵ với họ. Còn quốc vương mù Dhṛtarāṣṭra thâm độc thì muốn các con trai mình chứ không phải là các con của Pāṇḍu thừa hưởng vương quốc.

Thế là với sự đồng ý của Dhṛtarāṣṭra, Duryodhana lập mưu giết những đứa con còn thơ dại của Pāṇḍu và chỉ nhờ sự quan tâm cùng sự che chở của chú mình là Vidura và của người anh họ Kṛṣṇa mà anh em Pāṇḍava thoát được cái chết nhiều lần rình rập họ.

Kṛṣṇa không phải là người phàm trần mà chính là Đức Thượng Đế Tối Cao giáng thế và Ngài sắm vai hoàng tử của một trong những vương triều thời ấy. Ở vai này, Ngài đồng thời là cháu gọi bằng cô của bà Kuntī hay Pṛthā, vợ của Pāṇḍu và mẹ của anh em Pāṇḍava. Như một người bà con và như một người bảo hộ muôn đời cho tôn giáo, Kṛṣṇa đã che chở cho những người con ngoan đạo của Pāṇḍu và bảo vệ họ.

Thế nhưng cuối cùng Duryodhana tinh ranh đã thách anh em Pāṇḍava chơi xúc sắc. Trong trận đấu bất hạnh này, Duryodhana và những người em của hắn đã bắt Draupadī, người vợ thủy chung và tiết hạnh của anh em Pāṇḍava và toan làm nhục bằng cách lột xiêm y của nàng trước mặt tất cả các hoàng tử và các quốc vương có mặt ở đó. Sự can thiệp thần thánh của Kṛṣṇa đã cứu nàng, nhưng kết cục của cuộc đấu lừa bịp này là anh em Pāṇḍava bị mất vương quốc và buộc phải sống lưu đầy mười ba năm.

Trở về sau khi mãn hạn lưu đầy, anh em Pāṇḍava đòi trả lại vương quốc theo quyền hợp pháp, nhưng Duryodhana thẳng thừng khước từ. Là hoàng tử, mấy anh em Pāṇḍava có trách nhiệm cai trị nên họ đồng ý dù chỉ là năm làng, nhưng Duryodhana trắng trợn tuyên bố rằng hắn sẽ không cho họ dù là một mẫu đất có thể cắm được cây kim.

Anh em Pāṇḍava đã chịu đựng và khoan dung trong suốt tất cả những sự kiện này, song giờ đây, việc binh đao là điều không thể tránh khỏi.

Các hoàng tử trên khắp thế giới chia làm hai phe, hoặc là theo các con của Dhṛtarāṣṭra, hoặc là theo anh em Pāṇḍava. Kṛṣṇa nhận làm sứ giả cho các con của Pāṇḍu và tới cung điện của Dhṛtarāṣṭra để cầu hòa. Khi lời cầu hòa của Ngài bị từ chối thì cuộc chiến đã được quyết. Khác với những đứa con vô đạo của Dhṛtarāṣṭra, anh em Pāṇḍava là những người vô cùng đức hạnh và họ công nhận Kṛṣṇa là Đức Thượng Đế Tối Cao. Thế nhưng Kṛṣṇa đề nghị là Ngài sẽ tham gia vào cuộc chiến phù hợp với ước nguyện của các địch thủ. Là Thượng Đế nên Ngài sẽ không đích thân tham chiến, nhưng một phe có thể sử dụng quân binh của Ngài, còn phe kia được nhận chính Ngài với tư cách là cố vấn và trợ thủ. Duryodhana vốn thiên tài về chính trị đã chớp ngay cơ hội chiếm lấy đạo binh của Kṛṣṇa về phía mình, trong khi đó mấy anh em Pāṇḍava đều cùng muốn có chính Kṛṣṇa.

Thế là Kṛṣṇa trở thành người xà ích cho Arjuna, nhận về Mình trách nhiệm điều khiển xe ngựa cho chàng thiện xạ trứ danh.

“Bhagavad-gītā” được bắt đầu từ đoạn hai đạo quân bày binh bố trận và Dhṛtarāṣṭra lo âu hỏi tể tướng của mình là Sañjaya về những việc đang diễn ra trên chiến địa. Vậy là những nhân vật tham gia vào sự kiện đã được sắp xếp vào chỗ, chỉ còn cần nêu một nhận xét nhỏ về bản dịch và về những lời chú giải này.

Các nhà dịch thuật “Bhagavad-gītā” ra tiếng Anh thường tuân theo một khuôn mẫu chung là họ gạt cá nhân Kṛṣṇa sang một bên để lấy chỗ cho những ý kiến cá nhân và những ý tưởng triết học. Chuyện “Mahābhārata” được xem như một huyền thoại kỳ ảo, còn Kṛṣṇa thì trở thành một thủ pháp thi ca để thể hiện tư tưởng của một thiên tài vô danh, hay may lắm thì Ngài trở thành một nhân vật lịch sử thứ yếu.

Nhưng cá nhân Kṛṣṇa là mục đích cũng như nội dung của “Bhagavad-gītā” nếu chúng ta tiếp nhận những gì chính “Gītā” nói về mình và bản dịch này cũng như những chú giải cho nó sẽ hướng độc giả tới Kṛṣṇa chứ không đẩy họ xa Ngài. Ở ý nghĩa này thì “Bhagavad-gītā nguyên nghĩa” là một tác phẩm độc nhất vô nhị. Việc “Bhagavad-gītā” trở thành một tác phẩm nhất quán và dễ hiểu cũng là sự kiện hiếm có. Bởi vì Kṛṣṇa vừa là người kể “Bhagavad-gītā”, vừa là mục đích của Thánh điển ấy nên bản dịch này phải là bản dịch duy nhất giới thiệu tác phẩm vĩ đại đó một cách chân thực.

Người xuất bản