Mục lục›Chương 3›CÂU 42

Chương 3 · Karma-yoga

CÂU 42

indriyāṇi—các giác quan; parāṇi—cao hơn; āhuḥ—người ta nói rằng; indriyebhyaḥ—hơn các giác quan; param—cao hơn; manaḥ—trí tuệ; manasaḥ—hơn trí tuệ; tu—cũng; parā—cao hơn; buddhiḥ—lý trí; yaḥ—ai; buddheḥ—hơn lý trí; parataḥ—cao hơn; tu—nhưng; saḥ—nó.

Các giác quan cao hơn vật chất vô sinh, trí tuệ cao hơn các giác quan, lý trí cao hơn trí tuệ, còn nó (linh hồn) thì cao hơn cả lý trí.

GIẢI NGHĨA: Các giác quan là các lối ra đối với các hoạt động của dục vọng. Dục vọng được tích tụ trong cơ thể và thoát ra ngoài qua các giác quan. Vì thế nên các giác quan cao hơn thể xác như một tổng thể. Các lối ra này sẽ không được dùng đến nữa khi chúng sinh có được ý thức cao cấp hay ý thức Kṛṣṇa. Trong ý thức Kṛṣṇa, linh hồn trực tiếp liên hệ với Đức Thượng Đế cho nên Linh Hồn Tối Cao chiếm cấp độ cao nhất trong thứ bậc của các chức năng cơ thể như trong câu thơ này đã nói. Hoạt động của cơ thể là hoạt động của các giác quan và chấm dứt hoạt động giác quan tức là hoàn toàn ngừng hoạt động của cơ thể. Nhưng bởi vì trí tuệ năng động nên kể cả khi cơ thể yên lặng và nghỉ ngơi thì trí tuệ vẫn tiếp tục hoạt động, ví dụ như điều đó diễn ra trong giấc ngủ. Song, trên trí tuệ là lý trí, cái định hướng cho hành động, còn trên lý trí là linh hồn cá thể. Vì thế nên nếu linh hồn hành động phối hợp với Đấng Tối Cao thì những thứ ở cấp thấp hơn là lý trí, trí tuệ và các giác quan nhất định cũng sẽ làm như thế. “Kaṭha Upaniṣad” cũng có nói rằng các đối tượng giác quan thống trị các giác quan, còn trí tuệ thì cao hơn các đối tượng giác quan. Do đó, nếu trí tuệ luôn bị thu hút vào sự phục vụ cho Đấng Tối Cao thì các giác quan bị mất cơ hội làm những việc khác. Trạng thái này của trí tuệ đã được nói tới ở một trong những câu thơ trước: paraṁ dṛṣṭvā nivartate. Khi trí tuệ được cuốn hút vào sự phục vụ siêu tuyệt cho Đấng Tối Cao, nó không còn cơ hội làm mãn nguyện các xu hướng thấp hèn. Trong “Kaṭha Upaniṣad”, linh hồn được gọi là mahān hay kẻ vĩ đại. Nói cách khác, linh hồn cao hơn cả các đối tượng giác quan, bản thân các giác quan, trí tuệ lẫn lý trí. Bởi thế nên khi thấu hiểu được bản chất thực sự của linh hồn thì chúng ta sẽ giải quyết được mọi vấn đề.

Mỗi người cần tìm hiểu vị trí thực sự của linh hồn nhờ vào sự giúp đỡ của lý trí và sau đó lúc nào cũng để trí tuệ hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa. Đó là chìa khóa để giải quyết mọi vấn đề. Người vừa bắt đầu con đường phát triển tinh thần thường được khuyên nên trách tiếp xúc với các đối tượng giác quan. Thêm vào đó, con người cần củng cố trí tuệ nhờ sự giúp đỡ của lý trí. Nếu lý trí bắt trí tuệ hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa, bắt nó hoàn toàn phục tùng ý muốn của Đức Thượng Đế Tối Cao thì đó là cách củng cố trí tuệ một cách tự nhiên và khi đó, bất chấp việc các giác quan mạnh như những con rắn, chúng cũng sẽ trở nên ít nguy hiểm hơn đối với chúng ta tựa như những con rắn đã bị nhổ răng tiềm nọc độc. Mặc dù linh hồn sai khiến lý trí, trí tuệ và các giác quan, nhưng chừng nào nó chưa được củng cố trong giao tiếp với Kṛṣṇa, trong ý thức Kṛṣṇa thì chúng sinh lúc nào cũng có thể bị sa ngã và trở thành nạn nhân của dục vọng nảy sinh trong tâm trí.