Chương 3

Karma-yoga

Ai cũng phải tiến hành hoạt động nào đó ở thế giới vật chất này. Song, hoạt động có thể trói buộc con người với thế giới này hoặc cứu anh ta thoát khỏi nó. Khi hành động để làm hài lòng Đấng Tối Cao và không vì động cơ ích kỷ, con người có thể thoát khỏi ảnh hưởng của luật karma (nghiệp báo) đồng thời có được tri thức siêu tuyệt về linh hồn và Đấng Tối Cao.

CÂU 1Arjuna nói: Hỡi Janārdana, hỡi Keśava, nếu Người coi trí tuệ cao hơn hoạt động vì thành quả thì cớ sao Người lại muốn kéo tôi vào cuộc chiến khủng khiếp này.
CÂU 2Những lời giáo huấn lập lờ của Người làm lý trí tôi bối rối. Vì thế xin Người hãy nói dứt khoát cho tôi biết cái gì sẽ mang lại phúc lành thực sự cho tôi.
CÂU 3Đức Thượng Đế Tối Cao phán: Này Arjuna vô tội, Ta đã giải thích là có hai loại người khao khát thấu hiểu bản chất của linh hồn. Một loại cố đạt điều đó nhờ suy đoán triết lý theo kinh nghiệm, còn loại kia bằng sự phục vụ tận tụy cho Đấng Tối Cao.
CÂU 4Có phải chỉ cần tránh hoạt động là thoát được nghiệp báo hay cứ sống thoát tục là đắc quả toàn thiện đâu.
CÂU 5Ai cũng buộc phải miễn cưỡng hành động theo các phẩm chất mà những thuộc tính của thiên nhiên vật chất phú cho anh ta, bởi thế nên chẳng ai có thể kìm hành động dù là một khoảnh khắc.
CÂU 6Người kiềm chế các giác quan không cho chúng hoạt động, nhưng tâm trí lúc nào cũng tơ tưởng tới đối tượng của chúng là người đang tự lừa dối mình và bị gọi là kẻ dối trá.
CÂU 7Còn người thành tâm cố chế ngự giác quan năng động nhờ trí tuệ và bắt tay thực hiện karma-yoga (trong ý thức Kṛṣṇa) với lòng không còn chút tham luyến là người cao quý hơn tất cả những người khác.
CÂU 8Hãy làm tròn bổn phận của mình bởi vì như thế tốt hơn là không hoạt động. Không làm việc thì thậm chí đến thân xác vật chất của mình con người cũng chẳng thể duy trì nổi.
CÂU 9Việc gì cũng cần được làm như lễ vật dâng Đức Viṣṇu chứ không thì nó sẽ trói buộc con người với thế giới vật chất. Bởi thế nên con trai của Kuntī ơi, hãy làm tròn những bổn phận quy định của ngươi để làm hài lòng Viṣṇu và ngươi sẽ vĩnh viễn thoát khỏi ách nô lệ vật chất.
CÂU 10Ở thuở khai thiên lập địa, Đấng Tối Cao, chúa tể của vạn vật đã tạo ra các thế hệ người và á thần cùng các lễ tế dành cho Thần Viṣṇu và chúc phúc cho họ bằng những lời sau: “Các ngươi sẽ hạnh phúc nhờ yajña này (sự cúng tế) vì việc thực hiện nó sẽ ban tặng mọi điều mong muốn để sống hạnh phúc và đạt sự giải thoát”.
CÂU 11Hài lòng với các lễ tế, các vị á thần sẽ làm hài lòng các ngươi. Thế là nhờ quan hệ tương tác giữa con người với á thần mà phồn vinh ngự trị khắp thế gian.
CÂU 12Hài lòng với các yajña (các lễ tế), những vị á thần đảm đương việc phân bổ phúc lợi vật chất sẽ ban cho các ngươi mọi thứ cần thiết đối với cuộc sống. Nhưng kẻ nào hưởng những tặng vật đó mà chẳng dâng cúng chúng cho các vị á thần, dĩ nhiên kẻ đó là tên ăn cắp.
CÂU 13Các tín đồ của Đấng Tối Cao thoát khỏi mọi nghiệt chướng vì họ ăn thức ăn đã được dâng cúng. Còn những kẻ nấu ăn để tự hưởng thật ra chỉ chuốc lấy tội mà thôi.
CÂU 14Thân xác của tất cả chúng sinh được nuôi dưỡng bằng lúa gạo. Lúc gạo mọc được nhờ mưa. Mưa có được là nhờ yajña (sự cúng tế), còn yajña thì do việc thực hiện các bổn phận quy định tạo ra.
CÂU 15Những quy định điều chỉnh hoạt động của con người được trình bày trong các bộ Kinh Veda, còn Kinh Veda thì được phát khởi trực tiếp từ Đức Thượng Đế Tối Cao. Vì thế cho nên Căn Nguyên Siêu Tuyệt hiện hữu khắp nơi tồn tại muôn thuở trong việc cúng tế.
CÂU 16Arjuna yêu quý của Ta ơi, kẻ nào có được kiếp người, nhưng chẳng tuân theo chu kỳ cúng tế mà các tập Kinh Veda quy định, chắc chắn là kẻ đó đang sống cuộc đời đầy tội lỗi. Sống chỉ để làm thỏa mãn giác quan, kẻ ấy đang sống một cách vô ích.
CÂU 17Nhưng đối với người tìm vui trong chính mình, người hiến dâng đời mình cho sự tự giác ngộ, người chỉ tự mãn nguyện và viên mãn hoàn toàn sẽ chẳng còn bổn phận nào nữa.
CÂU 18Người đã thấu hiểu bản chất tinh thần của mình tuyệt nhiên chẳng theo đuổi mục đích nào khi làm tròn các bổn phận quy định của mình, cũng chẳng có lý nào mà không thực hiện chúng. Anh ta cũng chẳng cần phụ thuộc vào bất kỳ chúng sinh nào.
CÂU 19Bởi thế nên con người cần hành động với ý thức nghĩa vụ mà không tham luyến thành quả lao động của mình vì có như thế anh ta mới tới được với Đấng Tối Cao.
CÂU 20Những bậc quân vương như vua Janaka đã đắc quả toàn thiện chỉ nhờ đã làm tròn các bổn phận quy định của mình. Do đó, ngươi cũng phải làm trọn công việc của mình dù chỉ là để làm gương cho dân chúng.
CÂU 21Bậc vĩ nhân có làm gì đi chăng nữa thì phàm nhân cũng sẽ làm theo. Ông ta có lập ra chuẩn mực nào đi chăng nữa bằng hành vi của mình thì cả thế gian cũng noi theo.
CÂU 22Con trai của Pṛthā ơi, Ta chẳng có bổn phận phải làm gì ở cả ba cõi thế. Ta chẳng cần gì và chẳng khao khát gì, vậy mà bao giờ Ta cũng làm tròn các bổn phận quy định.
CÂU 23Nếu Ta lơ là việc chuyên cần làm tròn các bổn phận quy định thì Pārtha ơi, chắc chắn là thiên hạ sẽ bắt chước Ta.
CÂU 24Nếu Ta không làm tròn các bổn phận quy định thì mọi cõi thế đều đã bị tiêu vong rồi và Ta đã thành nguyên nhân ra đời của lớp hậu sinh chẳng mong muốn và bằng cách đó hủy hoại an nguyên của tất cả chúng sinh rồi.
CÂU 25Trong khi những kẻ vô minh làm tròn các bổn phận của mình bởi tham luyến thành quả lao động thì bậc hiền giả cũng làm chính điều đó, nhưng không phải vì thành quả mà là để hướng nhân gian theo con đường chính trực.
CÂU 26Để không làm rối trí của những kẻ vô minh tham luyến thành quả lao động của mình, bậc hiền giả không nên khiến họ ngừng hoạt động. Ngược lại, bằng hoạt động phù hợp với các nguyên tắc của sự phục vụ tận tụy, ông ta phải thu hút họ vào mọi loại hoạt động (để họ có thể dần dần phát triển trong mình ý thức Kṛṣṇa).
CÂU 27Bị lầm lẫn bởi ngụy ngã, linh hồn ước định tưởng mình là người thực hiện những hành động mà thực ra là do ba thuộc tính của thiên nhiên vật chất thực hiện.
CÂU 28Hỡi người có cánh tay mạnh, người thấu hiểu Chân Lý Tuyệt Đối không bao giờ để các giác quan lôi kéo mình vào việc tìm kiếm lạc thú giác quan vì hiểu rõ sự khác nhau giữa hành động trong sự phục vụ tận tụy và hành động để hưởng thành quả.
CÂU 29Bị các thuộc tính của thiên nhiên vật chất làm rối trí, những kẻ vô minh chỉ mải mê tiến hành hoạt động vật chất và ràng buộc với nó. Song, bậc hiền giả chẳng nên làm họ bất an kể cả khi vì thiếu hiểu biết mà họ làm những việc thấp hèn.
CÂU 30Bởi thế nên Arjuna ơi, hãy hiến dâng Ta mọi hoạt động của mình với hiểu biết trọn vẹn về Ta mà lòng không còn vương chút hám lợi, chút tham vọng sở hữu cá nhân. Hãy rũ sạch uể oải và chiến đấu đi.
CÂU 31Những người làm tròn các bổn phận của mình phù hợp với những lời chỉ giáo của Ta và tin tưởng tuân theo giáo lý của Ta mà không hề đố kỵ với Ta được giải thoát khỏi ách nô lệ của hoạt động vì thành quả.
CÂU 32Những kẻ vì đố kỵ mà coi thường và không tuân theo chỉ giáo của Ta là những kẻ bị mất toàn bộ tri thức, bị đánh lừa và không tránh khỏi thất bại trong những nỗ lực hòng đắc quả toàn thiện.
CÂU 33Thậm chí cả người có tri thức cũng hành động phù hợp với bản chất của mình vì chúng sinh nào cũng lệ thuộc vào bẩm chất mà ba thuộc tính phú cho nó. Vậy thì cưỡng lại phóng có ích gì?
CÂU 34Có thể học được cách điều khiển lòng yêu mến và sự căm ghét nảy sinh bởi mối quan hệ qua lại giữa các giác quan với các đối tượng của chúng bằng cách tuân thủ những nguyên tắc nhất định. Chẳng nên đặt mình dưới sự điều khiển của yêu hay ghét bởi vì chúng là những trở ngại trên con đường tự giác ngộ tinh thần.
CÂU 35Thà làm tròn các bổn phận của mình dù có sai sót còn hơn là hoàn thành các bổn phận của kẻ khác một cách hoàn hảo. Thà chết khi làm trọn phận sự của mình còn hơn là thực thi nhiệm vụ của kẻ khác bởi vì đi theo con đường của kẻ khác là hết sức nguy hiểm.
CÂU 36Arjuna hỏi: Thưa người nối dõi của Vṛṣṇi, cái gì buộc con người làm những việc tội lỗi trái với ý muốn của anh ta như thể có thế lực nào đó lôi kéo vậy?
CÂU 37Đức Thượng Đế Tối Cao phán: Arjuna ơi, thế lực đó là lòng ham muốn nảy sinh bởi sự tiếp xúc với dục tính vật chất và sau đó bị biến thành cơn thịnh nộ. Nó là kẻ thù xấu xa hủy hoại tất cả đối với chúng sinh ở thế gian này.
CÂU 38Như khói che khuất lửa, bụi làm mờ gương, màng thai bọc bào thai, chúng sinh cũng bị dục vọng bao phủ ở các mức độ khác nhau.
CÂU 39Ý thức trong sạch của chúng sinh sáng suốt trở nên mờ tối như thế bởi sự bao phủ của kẻ thù muôn đời muôn kiếp của nó là dục vọng, kẻ chẳng bao giờ thấy toại nguyện và lúc nào cũng cháy hừng hực như ngọn lửa.
CÂU 40Dục vọng đó trú ngụ trong các giác quan, trong trí tuệ và lý trí. Với sự giúp đỡ của chúng, dục vọng che lấp tri thức chân chính của chúng sinh và đẩy nó vào ảo tưởng.
CÂU 41Bởi thế nên hỡi Arjuna, hỡi người tài giỏi nhất trong dòng họ Bharata, trước hết hãy chế ngự biểu tượng ghê gớm của tội lỗi (dục vọng) bằng cách điều khiển các giác quan và hãy kết liễu kẻ thù hung bạo đó của tri thức và sự tự giác ngộ tinh thần.
CÂU 42Các giác quan cao hơn vật chất vô sinh, trí tuệ cao hơn các giác quan, lý trí cao hơn trí tuệ, còn nó (linh hồn) thì cao hơn cả lý trí.
CÂU 43Arjuna có cánh tay mạnh ơi, sau khi hiểu rằng mình siêu tuyệt đối với các giác quan vật chất, trí tuệ và lý trí, con người cần củng cố trí tuệ nhờ vào lý trí tinh thần trong sạch (ý thức Kṛṣṇa) và khuất phục kẻ thù không bao giờ toại nguyện đó của mình là dục vọng bằng sức mạnh tinh thần ấy.