Chương 5 · Karma-yoga — hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa
CÂU 1

arjuna uvāca
sannyāsaṁ karmaṇāṁ kṛṣṇa punar yogaṁ ca śaṁsasi
yac chreya etayor ekaṁ tan me brūhi su-niścitam
arjunaḥ uvāca—Arjuna thưa; sannyāsam—sự từ bỏ; karmaṇām—mọi hoạt động; kṛṣṇa—thưa Kṛṣṇa; punaḥ—lại; yogam—sự phục vụ tận tụy; ca—cũng; śaṁsasi—Người ca ngợi; yat—cái gì; śreyaḥ—lợi hơn; etayoḥ—từ hai loại đó; ekam—một; tat—này; me—cho tôi; brūhi—xin hãy nói; su-niścitam—rõ ràng.
Arjuna nói: Thưa Kṛṣṇa, lúc đầu Người bảo tôi đừng hoạt động, sau đó lại khuyên tôi hoạt động trong sự phục vụ tận tụy. Bây giờ, xin Người nói rõ cho tôi biết kiểu nào lợi hơn.
GIẢI NGHĨA: Ở chương năm này của “Bhagavad-gītā”, Đức Chí Tôn chứng minh rằng hoạt động trong sự phục vụ tận tụy tốt hơn việc bàn luận triết lý suông vì sự phục vụ tận tụy vốn có bản chất siêu tuyệt nên nó giải thoát chúng sinh khỏi nghiệp chướng. Ở chương hai, Đức Chí Tôn đã trình bầy tri thức sơ đẳng về linh hồn và việc nó bị giam cầm trong cơ thể vật chất. Ở đó cũng giải thích cách thoát khỏi ách tù đầy vật chất bằng phương pháp buddhi-yoga hay sự phục vụ tận tụy. Ở chương ba, Đức Chí Tôn giải thích rằng, người có tri thức không còn phải làm tròn bổn phận nào nữa, còn ở chương bốn, Ngài bảo Arjuna là có thể có được tri thức bằng cách tiến hành các loại cúng tế khác nhau. Song, ở cuối chương bốn, Đức Chí Tôn khuyên Arjuna đứng dậy và giao chiến sau khi đã được trang bị đầy đủ tri thức toàn thiện. Kṛṣṇa đã làm Arjuna bối rối và lung lạc lòng quyết tâm của chàng khi Ngài nhấn mạnh tầm quan trọng của cả hoạt động trong sự phục vụ tận tụy lẫn sự không hoạt động trong tri thức. Arjuna hiểu rằng sự từ bỏ trong tri thức tức là chấm dứt mọi hoạt động. Nhưng nếu con người lao động trong sự phục vụ tận tụy thì làm sao anh ta ngừng hoạt động được? Nói cách khác, Arjuna cho rằng, sannyāsa hay lối sống thoát tục trong tri thức tức là hoàn toàn từ bỏ hoạt động vì chàng hình dung rằng hoạt động và sự từ bỏ hết sức trái ngược nhau. Chàng làm ra vẻ như không hiểu rằng hoạt động được thực hiện trong tri thức không có nghiệp báo nên nó chẳng khác gì sự không hoạt động. Do đó, chàng hỏi Kṛṣṇa xem chàng nên ngừng mọi hoạt động hay hoạt động với tri thức đầy đủ.