Mục lục›Chương 5›CÂU 2

Chương 5 · Karma-yoga — hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa

CÂU 2

śrī-bhagavān uvāca—Đức Thượng Đế Tối Cao phán; sannyāsaḥ—sự từ bỏ hoạt động; karma-yogaḥ—hoạt động trong sự phục vụ tận tụy; ca—cũng; niḥśreyasa-karau—dẫn tới sự giải thoát; ubhau—cả hai; tayoḥ—trong hai; tu—nhưng; karma-sannyāsāt—so với sự từ bỏ hoạt động vì thành quả; karma-yogaḥ—hoạt động trong sự phục vụ tận tụy; viśiṣyate—tốt hơn.

Đức Thượng Đế Tối Cao phán: Cả sự từ bỏ hoạt động lẫn hoạt động trong sự phục vụ tận tụy đều dẫn con người tới sự giải thoát. Thế nhưng hoạt động trong sự phục vụ tận tụy vẫn tốt hơn là từ bỏ hoạt động.

GIẢI NGHĨA: Hoạt động vì thành quả (tức là hoạt động vì lạc thú giác quan) là nguyên nhân dẫn đến sự nô lệ vật chất của chúng sinh. Chừng nào chúng sinh còn lao động để cải thiện tiêu chuẩn tiện nghi cho cơ thể, nó còn phải luân hồi từ cơ thể vật chất này sang cơ thể vật chất khác và vì thế mà tiếp tục mãi ách nô lệ ở thế giới vật chất. “Śrīmad-Bhāgavatam” (5.5.4-6) có nói về điều này như sau:

nūnaṁ pramattaḥ kurute vikarma

yad indriya-prītaya āpṛṇoti

na sādhu manye yata ātmano ’yam

asann api kleśa-da āsa dehaḥ

parābhavas tāvad abodha-jāto

yāvan na jijñāsata ātma-tattvam

yāvat kriyās tāvad idaṁ mano vai

karmātmakaṁ yena śarīra-bandhaḥ

evaṁ manaḥ karma-vaśaṁ prayuṅkte

avidyayātmany upadhīyamāne

prītir na yāvan mayi vāsudeve

na mucyate deha-yogena tāvat

“Bị ám ảnh bởi ham muốn hưởng lạc giác quan, con người không biết rằng cái thân xác hiện thời của họ, cái đang gây cho họ biết bao nhiêu khổ đau chỉ là nghiệp quả của những việc làm của họ ở quá khứ. Mặc dù cơ thể chẳng trường tồn, nhưng nó gây cho chúng sinh đủ điều bất tiện và khó chịu. Vì thế mà công cuộc rượt đuổi khoái lạc đâu có mang lại hạnh phúc. Người nào chẳng suy nghĩ xem thực ra anh ta là ai, người đó đã sống một cuộc đời phí uổng. Ai không hiểu biết gì về bản chất tinh thần của mình, người đó buộc phải tiến hành hoạt động vì thành quả để làm thỏa mãn giác quan và ý thức bị ô nhiễm bởi các ham muốn lạc thú giác quan của anh ta buộc anh ta phải chuyển đổi từ cơ này sang cơ thể khác. Nhưng kể cả người bị hoạt động vì thành quả thu hút hết tâm trí và chịu ảnh hưởng của ngu muội cũng phải phát triển trong mình lòng say mê sự phục vụ tận tụy cho Đức Vāsudeva. Chỉ khi đó anh ta mới có thể thoát khỏi ách nô lệ vật chất”.

Do đó, jñāna (hay tri thức cho chúng ta biết rằng chúng ta không phải là cơ thể vật chất mà là linh hồn tinh thần) tự nó vẫn chưa phải là đủ để đạt sự giải thoát. Con người cần hành động như linh hồn tinh thần chứ không thì anh ta không thể thoát khỏi ách tù đầy vật chất. Song, hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa và hoạt động vì thành quả hoàn toàn không như nhau. Hoạt động được tiến hành với tri thức đầy đủ làm con người quyết tâm hơn trong việc đạt tri thức thực sự. Song, từ bỏ hoạt động vì thành quả vẫn chưa phải là đủ để gột rửa trái tim của linh hồn bị ước định khỏi ô nhiễm vật chất, để làm được điều đó còn cần phải có ý thức Kṛṣṇa nữa. Chừng nào trái tim nó chưa trong sạch, nó sẽ còn phải lao động vì thành quả. Còn hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa thì giúp con người thoát khỏi nghiệp báo của những việc làm vì thành quả, vậy nên anh ta không phải hoạt động ở cấp độ vật chất nữa. Do đó, hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa tốt hơn là sự từ bỏ hoạt động, cái luôn dẫn theo nguy cơ bị sa ngã. Thiếu ý thức Kṛṣṇa thì sự từ bỏ đó là sự từ bỏ không đầy đủ như Śrīla Rūpa Gosvāmī khẳng định trong “Bhakti-rasāmṛta-sindhu” (1.2.258):

prāpañcikatayā buddhyā hari-sambandhi-vastunaḥ

mumukṣubhiḥ parityāgo vairāgyaṁ phalgu kathyate

“Khi những người muốn được giải thoát từ bỏ những thứ gắn liền với Đức Thượng Đế Tối Cao vì cho rằng chúng là vật chất thì sự từ bỏ của họ được gọi là sự từ bỏ không hoàn toàn”. Nó chỉ được gọi là sự từ bỏ hoàn toàn khi được dựa trên cơ sở của hiểu biết rằng tất cả đều thuộc về Đấng Tối Cao và không một chúng sinh nào được quyền coi mình là chủ nhân. Cần hiểu rằng thực ra chẳng có gì thuộc về chúng ta cả. Vậy thì chúng ta từ bỏ cái gì? Người nào biết rằng mọi thứ đều thuộc quyền sở hữu của Kṛṣṇa, người đó lúc nào cũng siêu thoát. Và vì tất cả đều là của Kṛṣṇa nên cần sử dụng mọi thứ vào việc phục vụ Kṛṣṇa. Dạng hoạt động này trong ý thức Kṛṣṇa là hoạt động toàn thiện và mọi cố gắng vô ích để từ bỏ hoạt động một cách giả tạo của các vị sannyāsī phái māyāvādā đều không thể sánh được với nó.