Mục lục›Chương 6›CÂU 5

Chương 6 · Dhyāna-yoga

CÂU 5

uddharet—con người cần giải thoát; ātmanā—nhờ trí tuệ của mình; ātmānam—linh hồn ước định; na—không bao giờ; ātmānam—linh hồn ước định; avasādayet—buộc phải suy thoái; ātmā—trí tuệ; eva—dĩ nhiên là; hi—quả thực; ātmanaḥ—của linh hồn ước định; bandhuḥ—người bạn; ātmā—trí tuệ; eva—dĩ nhiên là; ripuḥ—kẻ thù; ātmanaḥ—của linh hồn ước định.

Con người cần sử dụng trí tuệ để giải thoát mình chứ không phải để thoái hóa. Trí tuệ có thể vừa là bạn, vừa là thù của linh hồn ước định.

GIẢI NGHĨA: Từ ātmā được dịch là thể xác, trí tuệ hay linh hồn thể theo các tình huống khác nhau. Trong hệ thống yoga, trí tuệ và linh hồn ước định là những yếu tố hết sức quan trọng. Vì trong yoga, trí tuệ là trung tâm hoạt động nên từ ātmā liên quan tới trí tuệ trong trường hợp này. Mục đích của yoga là chế ngự trí tuệ và giải phóng nó khỏi mối ràng buộc với các đối tượng giác quan. Điều được đặc biệt nhấn mạnh ở đây là cần huấn luyện trí tuệ sao để hoạt động của nó có thể kéo linh hồn ước định khỏi vũng lầy vô minh. Ở thế giới vật chất, chúng sinh ở dưới ảnh hưởng của trí tuệ và giác quan của chính bản thân. Thực ra, linh hồn trong sạch phải sống ở thế giới vật chất là bởi vì trí tuệ của nó ở dưới ảnh hưởng của ngụy ngã, cái khao khát thống trị thiên nhiên vật chất. Vì thế nên cần dạy trí tuệ cách chống lại những quyến rũ của thiên nhiên vật chất, khi đó, linh hồn ước định sẽ được giải cứu. Con người không được thoái hóa vì ham muốn các đối tượng giác quan. Càng ham muốn các đối tượng giác quan mạnh bao nhiêu, anh ta càng bị quấn chặt vào lưới của cuộc sống vật chất bấy nhiêu. Phương pháp tốt nhất để thoát khỏi những ham muốn vật chất là bắt trí tuệ luôn hành động trong ý thức Kṛṣṇa. Từ hi được dùng để nhấn mạnh vấn đề này, tức là con người cần phải làm điều đó. Có câu:

mana eva manuṣyāṇāṁ kāraṇaṁ bandha-mokṣayoḥ

bandhāya viṣayāsaṅgo muktyai nirviṣayaṁ manaḥ

“Đối với con người, trí tuệ có thể là nguyên nhân nô lệ, cũng có thể dẫn anh ta tới sự giải thoát. Trí tuệ bị các đối tượng giác quan cuốn hút sẽ biến con người thành nô lệ, còn trí tuệ đã đoạn tuyệt với các đối tượng giác quan sẽ làm con người trở thành kẻ được giải thoát” (“Amṛta-bindu Upaniṣad”, 2). Do đó, trí tuệ luôn hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa sẽ giúp con người đạt sự giải thoát tột bậc.