Chương 6

Dhyāna-yoga

Aṣṭāṅga-yoga, phương pháp nhập định một cách máy móc, kiểm soát trí tuệ, giác quan và tập trung toàn bộ chú ý vào Paramātmā (Linh Hồn Tối Cao, hình dạng của Đức Chí Tôn ngự ở trong tim). Đỉnh điểm của quá trình này là samādhi, ý thức hoàn toàn về Đấng Tối Cao.

CÂU 1Đức Thượng Đế Tối Cao phán: Ai không ham muốn thành quả lao động của mình, ai hành động đúng với bổn phận của mình, người đó thực ra đang sống thoát tục. Chính anh ta là nhà thần bí thực thụ chứ không phải kẻ không nhen lửa và không làm tròn bổn phận.
CÂU 2Hỡi con trai của Pāṇḍu, ngươi cần biết rằng cái được gọi là sự từ bỏ thực ra là yoga hay sự liên kết với Đấng Tối Cao vì chỉ có người đã từ bỏ được ham muốn làm thỏa mãn giác quan mới có thể trở thành nhà yoga.
CÂU 3Người ta nói rằng đối với người vừa mới bắt đầu luyện hệ yoga tám cấp, hoạt động là phương tiện để đạt mục đích, còn đối với người đã đắc quả thì sự chấm dứt hoàn toàn hoạt động vật chất mới là phương tiện.
CÂU 4Người ta nói rằng nhà yoga đã đắc đạo khi hoàn toàn từ bỏ được mọi ham muốn vật chất, ngừng hoạt động làm thỏa mãn giác quan cũng như hoạt động vì thành quả.
CÂU 5Con người cần sử dụng trí tuệ để giải thoát mình chứ không phải để thoái hóa. Trí tuệ có thể vừa là bạn, vừa là thù của linh hồn ước định.
CÂU 6Đối với người đã chế ngự được trí tuệ, nó là bạn tốt nhất, còn đối với kẻ chẳng làm được điều đó thì nó vẫn là kẻ thù ghê gớm nhất.
CÂU 7Người chế ngự được trí tuệ là người đã đạt tới Linh Hồn Tối Cao vì anh ta đã tìm thấy sự bình yên. Đối với người đó, sướng và khổ, nóng và lạnh, vinh và nhục đều như nhau.
CÂU 8Người có được sự toại nguyện hoàn toàn nhờ việc lĩnh hội tri thức và áp dụng nó vào thực hành được coi là người đã đạt sự tự giác ngộ tinh thần và được gọi là nhà yoga (hay nhà thần bí). Người đó ở cấp độ siêu tuyệt là lúc nào cũng tự chủ. Anh ta xem hòn sỏi, viên đá hay thỏi vàng đều như nhau.
CÂU 9Con người được coi là đã đạt cấp độ phát triển tinh thần cao hơn khi anh ta cư xử với tất cả mọi người như nhau dù đó là những người hảo tâm chân thực, các vị ân nhân yêu quý, kẻ trung lập, những người hòa giải, những kẻ ghen ghét, bạn hay thù, những người mộ đạo hay những kẻ tội lỗi đi chăng nữa.
CÂU 10Nhà tiên nghiệm cần luôn dành hết thể xác, trí tuệ và linh hồn của mình cho hoạt động gắn liền với Đấng Tối Cao; ông ta cần sống độc thân ở nơi heo hút và luôn giữ trí tuệ của mình dưới sự kiểm soát chặt chẽ, cũng như là cần trút bỏ ham muốn và óc tư hữu.
CÂU 11-12Để luyện yoga, cần tìm nơi hẻo lánh, trải cỏ cát tường lên mặt đất, sau đó phủ tấm da hươu và vải mềm lên trên. Chỗ ngồi phải không được cao quá hay thấp quá và phải ở nơi thánh địa. Nhà yoga cần ngồi lên đó một cách vững chắc và bắt đầu luyện yoga. Khi đã kiểm soát được trí tuệ, giác quan và hoạt động của mình, nhà yoga dồn hết tâm trí vào một điểm và nhờ vậy gột rửa trái tim khỏi ô nhiễm vật chất.
CÂU 13-14Nhà yoga phải giữ thân mình, cổ và đầu cho thẳng hàng và nhìn chăm chú vào đầu mũi. Sau khi đã trấn định và chế ngự được tâm trí, thoát khỏi sợ hãi và hoàn toàn từ bỏ sinh hoạt tình dục, anh ta cần dồn hết tâm tưởng vào hình hài của Ta ở trong tim và lấy Ta làm mục đích tuyệt đỉnh của cuộc đời.
CÂU 15Liên tục làm chủ thể xác, trí tuệ và hoạt động của mình, nhà thần bí tiên nghiệm đặt trí tuệ dưới quyền điều khiển của ông ta và tới được vương quốc của Thượng Đế (nơi ở của Kṛṣṇa) sau khi chấm dứt sự tồn tại vật chất.
CÂU 16Này Arjuna, con người chẳng bao giờ trở thành nhà yoga nếu anh ta ăn quá nhiều hay quá ít, ngủ quá nhiều hay thiếu ngủ.
CÂU 17Ai ăn, ngủ, nghỉ ngơi, làm việc một cách điều hòa, người đó có thể giảm bớt mọi khổ đau vật chất nhờ việc luyện yoga.
CÂU 18Khi nhà yoga nhờ việc luyện yoga chế ngự được hoạt động trí tuệ và nâng mình lên cấp độ siêu tuyệt sau khi tận diệt mọi ham muốn vật chất, người ta bảo rằng anh ta đã đạt chính quả trong yoga.
CÂU 19Như ngọn đèn chẳng chập chờn nơi vắng gió, nhà tiên nghiệm đã chế ngự được trí tuệ luôn thiền định về bản thể siêu tuyệt.
CÂU 20-23Khi con người đạt sự toàn thiện gọi là trạng thái xuất thần hay samādhi, trí tuệ của anh ta hoàn toàn từ bỏ hoạt động vật chất nhờ thực hành yoga. Sự toàn thiện này làm con người có khả năng nhìn thấy bản ngã thực sự của mình bằng trí tuệ trong sạch và thụ hưởng hoan lạc trong chính mình. Ở trạng thái hân hoan đó, con người cảm thấy hạnh phúc tinh thần vô biên nhờ các giác quan siêu tuyệt của mình. Khi đã vững vàng ở cấp độ này, anh ta chẳng bao giờ xa rời chân lý và khi đạt được nó, anh cho rằng chẳng còn gì cao hơn thế. Trong trạng thái ấy, con người chẳng bao giờ mất bình tĩnh kể cả khi phải đương đầu với những khó khăn ghê gớm nhất. Đó mới là sự giải phóng thực sự khỏi những nỗi khổ đau do sự tiếp xúc với thế giới vật chất sinh ra.
CÂU 24Con người cần luyện yoga với lòng quyết tâm, với niềm tin và không bao giờ trệch khỏi con đường đã chọn. Anh ta cần từ bỏ mọi ham muốn vật chất do tư biện trí tuệ sản sinh và nhờ vào trí tuệ để kiểm soát mọi mặt toàn bộ giác quan của mình.
CÂU 25Nhà yoga cần dần dần từng bước nhập vào trạng thái xuất thần nhờ lý trí đã được củng cố bởi niềm tin vững chắc và chỉ dồn tâm trí vào mỗi linh hồn mà không nghĩ tới điều gì khác nữa.
CÂU 26Dù trí tuệ, cái vốn hay dao động và bất an có phiêu lãng tới nơi nào đi chăng nữa thì nhà yoga cũng nhất định phải đưa nó trở lại dưới sự kiểm soát của cái ngã của mình.
CÂU 27Nhà yoga đã dồn hết tâm trí vào Ta nhất định đạt sự toàn thiện tột đỉnh của phúc lạc siêu tuyệt. Bởi anh ta không ở dưới tác động của dục tính nên anh ta hiểu rõ sự đồng nhất về chất của mình với Đấng Tối Cao và vì thế mà thoát khỏi mọi quả báo của những việc làm tội lỗi ở quá khứ.
CÂU 28Nhờ đã làm chủ được mình và liên tục luyện yoga, nhà yoga hoàn toàn thoát khỏi mọi ô nhiễm vật chất và tìm được hạnh phúc toàn thiện tột bậc trong sự phục vụ siêu tuyệt ngập tràn yêu thương cho Đấng Tối Cao.
CÂU 29Nhà yoga thực thụ thấy Ta trong mọi chúng sinh và tất cả chúng sinh ở trong Ta. Thực ra, người đã thấu hiểu bản chất tinh thần của mình nhìn thấy Ta như Đức Thượng Đế Tối Cao ở khắp nơi.
CÂU 30Đối với người thấy Ta hiện hữu trong vạn vật và vạn vật hiện hữu ở trong Ta, Ta chẳng bao giờ mất đi cũng như anh ta chẳng bao giờ bị mất đối với Ta.
CÂU 31Nhà yoga đó, người phục vụ Linh Hồn Tối Cao với lòng tận tụy và tình yêu biết rằng Ta với Linh Hồn Tối Cao là một bao giờ cũng ở trong Ta trong mọi hoàn cảnh.
CÂU 32Này Arjuna, nhà yoga toàn thiện là người thấy sự bình đẳng thực sự giữa tất cả chúng sinh khi so sánh với bản chất tinh thần của mình bất kể chúng sướng hay khổ.
CÂU 33Arjuna thưa: Thưa Madhusūdana, phương pháp yoga mà Người vừa kể sơ lược ở đây hình như không thiết thực và quá sức đối với tôi vì tâm trí tôi luôn bất an và dao động.
CÂU 34Trí tuệ bất an, hỗn loạn, bướng bỉnh và mạnh lắm thưa Kṛṣṇa và tôi nghĩ rằng chế ngự nó còn khó hơn chặn trận cuồng phong.
CÂU 35Đức Chí Tôn Śrī Kṛṣṇa phán: hỡi người con có cánh tay mạnh của Kuntī, chế ngự trí tuệ bất an dĩ nhiên là việc cực kỳ khó, nhưng có thể làm được điều đó nhờ sự luyện rèn thích hợp và sự từ bỏ hoạt động vật chất.
CÂU 36Người có trí tuệ không kiềm chế khó mà nhận thức được bản chất tinh thần của mình. Còn người đã kiểm soát được trí tuệ và nỗ lực vươn tới đích bằng phương pháp đúng đắn thì nhất định sẽ thành đạt. Đó là ý kiến của Ta.
CÂU 37Arjuna thưa: Số phận nào chờ đón nhà tiên nghiệm không thành đạt, người lúc đầu tin tưởng đi theo con đường tự nhận thức tinh thần, nhưng sau đó đã rời bỏ nó bởi bị hoạt động vật chất thu hút và vì thế mà chẳng đắc quả yoga thần bí?
CÂU 38Thưa Kṛṣṇa có cánh tay mạnh, có đúng là người rời bỏ con đường siêu tuyệt sẽ không bị mất cả thành quả tinh thần lẫn thành đạt vật chất và chẳng tàn lụi tựa đám mây tan tác chẳng tìm đâu chốn nương thân.
CÂU 39Mối hoài nghi này vò xé lòng tôi, thưa Kṛṣṇa, tôi xin Người hãy xua tan nó. Ngoài Người ra thì chẳng ai có thể giúp tôi thoát khỏi nó.
CÂU 40Đức Thượng Đế Tối Cao phán: Hỡi con trai của Pṛthā, nhà tiên nghiệm làm việc lành không bị tiêu vong cả ở thế giới vật chất này lẫn ở thế giới tinh thần. Hiền hữu của Ta ơi, cái ác không bao giờ thắng nổi người làm điều thiện.
CÂU 41Sau nhiều năm hưởng lạc ở những hành tinh của những chúng sinh mộ đạo, nhà yoga không thành đạt được sinh ra trong gia đình của những người đạo cao đức trọng hay quyền quý giàu sang.
CÂU 42Người tu luyện yoga nhiều năm nhưng không thành đạt được sinh ra trong gia đình những nhà tiên nghiệm vô cùng uyên thâm. Dĩ nhiên là sự sinh trưởng như thế thực hiếm có ở cõi trần này.
CÂU 43Con trai của Kuru ơi, ý thức thần thánh có ở kiếp trước sẽ bừng tỉnh ở người sinh trưởng trong gia đình đó và anh ta lại cố gắng tiến lên để đạt thành công hoàn toàn.
CÂU 44Nhờ ý thức thần thánh có được ở kiếp trước, anh ta tự nhiên say mê các nguyên tắc yoga kể cả khi chẳng tìm kiếm chúng. Nhà tiên nghiệm khao khát tri thức tinh thần bao giờ cũng vượt hẳn các nguyên tắc điển lễ của Thánh Kinh.
CÂU 45Khi nhà yoga, người thành tâm khao khát sự tiến bộ hơn nữa hoàn toàn gột rửa được mọi ô nhiễm vật chất, sau muôn vàn kiếp tu luyện yoga, cuối cùng thì anh ta cũng đắc quả toàn thiện và đạt mục đích tột đỉnh của cuộc đời.
CÂU 46Nhà yoga vĩ đại hơn cả người tu khổ hạnh, hơn triết gia theo kinh nghiệm và người lao động vì thành quả. Bởi thế cho nên dù có thế nào đi chăng nữa cũng hãy trở thành nhà yoga hỡi Arjuna.
CÂU 47Trong số các nhà yoga, ai có niềm tin vững chắc và luôn ở trong Ta, luôn nghĩ đến Ta trong thâm tâm và phục vụ Ta với tình yêu chứa chan và lòng tận tụy, người đó gắn bó khăng khít với Ta trong yoga hơn cả và cao quý hơn tất thảy các nhà tiên nghiệm khác. Đó là ý kiến của Ta.