Chương 1 · Sự quan sát các đạo quân trên chiến địa Kurukṣetra
CÂU 28
arjuna uvāca
dṛṣṭvemaṁ sva-janaṁ kṛṣṇa yuyutsuṁ samupasthitam
sīdanti mama gātrāṇi mukhaṁ ca pariśuṣyati
arjunaḥ uvāca—Arjuna nói; dṛṣṭvā—sau khi thấy; imam—tất cả; sva-janam—bà con họ hàng; kṛṣṇa—Kṛṣṇa ơi; yuyutsum—với tinh thần sẵn sàng giao chiến; samupasthitam—có mặt; sīdanti—run rầy; mama—của tôi; gātrāṇi—chân tay; mukham—miệng; ca—cũng; pariśuṣyati—khô đắng.
Arjuna nói: Kṛṣṇa yêu quý của tôi ơi, khi thấy bạn bè và bà con thân thích ở trước mặt tôi đây đang sục sôi khát vọng giao tranh chém giết, tôi cảm thấy chân tay rụng rời và mồm miệng khô đắng.
GIẢI NGHĨA: Người thực sự tận tụy với Đấng Tối Cao có tất cả những phẩm hạnh của bậc thánh nhân hay của các vị á thần, trong khi đó, những người không phải là tín đồ của Đấng Tối Cao thì không có những phẩm chất ấy dù họ là những người có học vấn và có văn hóa đến đâu đi chăng nữa theo quan điểm vật chất. Vì thế cho nên khi Arjuna nhìn thấy bà con thân thích, bạn bè và họ hàng của chàng trên chiến địa thì lòng chàng xiết bao thương xót những người đã quyết định giao tranh chém giết lẫn nhau. Chàng thương xót quân mình ngay từ đầu, còn bây giờ thì chàng động lòng trắc ẩn đối với cả quân sĩ bên đối phương khi thấy trước cái chết không thể tránh khỏi của họ. Nghĩ tới điều đó, chân tay chàng run rầy, mồm miệng khô đắng. Tinh thần thiện chiến của họ làm chàng kinh ngạc ở mức nào đó. Hầu như toàn bộ tôn tộc của chàng, tất cả bà con ruột thịt của chàng đều tới đây để chiến đấu với chàng. Đối với tín đồ nhân hậu như Arjuna thì đó là một đòn đánh khủng khiếp. Mặc dù ở đây không nói về điều đó, nhưng chẳng khó khăn gì cũng có thể tưởng tượng ra rằng Arjuna không chỉ cảm thấy chân tay rụng rời và mồm miệng khô đắng mà còn sụt sùi nhỏ lệ vì thương cảm. Tất cả những cái đó không phải là biểu hiện của sự mềm yếu của Arjuna mà chứng minh cho lòng nhân hậu vốn có ở tín đồ trong sạch của Đấng Tối Cao. Vì thế nên mới có câu:
yasyāsti bhaktir bhagavaty akiñcanā
sarvair guṇais tatra samāsate surāḥ
harāv abhaktasya kuto mahad-guṇā
mano-rathenāsati dhāvato bahiḥ
“Người nào hoàn toàn tận tụy với Đức Thượng Đế, người đó có tất cả các phẩm chất tốt đẹp của thánh thần, trong khi đó kẻ không phải là tín đồ chỉ có những phẩm chất vật chất mang giá trị nhỏ nhoi. Nguyên nhân của điều đó là kẻ ấy lúc nào cũng bị trí tuệ làm mê muội và vì thế mà không thể đứng vững được trước những cám dỗ của năng lượng vật chất” (Bhāg. 5.8.12).