Mục lục›Chương 13›CÂU 1-2

Chương 13 · Thiên nhiên, đấng hưởng lạc và ý thức

CÂU 1-2

arjunaḥ uvāca—Arjuna thưa; prakṛtim—thiên nhiên; puruṣam—người hưởng lạc; ca—cũng; eva—nhất định; kṣetram—phạm vi hoạt động; kṣetra-jñam—người biết phạm vi hoạt động; eva—nhất định; ca—cũng; etat—tất cả cái đó; veditum—hiểu; icchāmi—tôi muốn; jñānam—tri thức; jñeyam—đối tượng của tri thức; ca—cũng; keśava—thưa Đức Chí Tôn Kṛṣṇa; śrī-bhagavān uvāca—Đức Thượng Đế Tối Cao phán; idam—này; śarīram—thân thể; kaunteya—hỡi con trai Kuntī; kṣetram—phạm vi hoạt động; iti—do đó; abhidhīyate—được gọi; etat—này; yaḥ—người mà người đó; vetti—biết; tam—nó; prāhuḥ—được gọi; kṣetra-jñaḥ—là người hiểu biết về phạm vi hoạt động; iti—do đó; tat-vidaḥ—bởi những người biết điều đó.

Đức Thượng Đế Tối Cao phán: Con trai của Kuntī ơi, thân xác này được gọi là phạm vi hoạt động, còn người biết rõ thân xác ấy được gọi là người biết phạm vi hoạt động.

GIẢI NGHĨA: Arjuna xin Kṛṣṇa kể cho chàng nghe về prakṛti (thiên nhiên), puruṣa (đấng hưởng lạc), kṣetra (phạm vi) và kṣetra-jña (người biết phạm vi), về tri thức và đối tượng của tri thức. Kṛṣṇa đáp rằng cơ thể vật chất được gọi là phạm vi, còn người biết rõ thân thể được gọi là người hiểu biết phạm vi. Đối với linh hồn ước định, cơ thể là phạm vi hoạt động. Bị quấn trong tấm lưới đời sống vật chất, linh hồn ước định cố thống trị thiên nhiên vật chất, tận hưởng nó và có được phạm vi hoạt động nhất định tùy thuộc khả năng hưởng lạc của mình. Cơ thể vật chất là phạm vi hoạt động của nó. Vậy cơ thể là gì? Cơ thể được tạo nên bởi các giác quan. Linh hồn ước định muốn làm thỏa mãn các giác quan của mình và tùy thuộc vào khả năng hưởng lạc, nó có được cơ thể phù hợp, cái là phạm vi hoạt động của nó. Chính vì vậy mà cơ thể được gọi là kṣetra hay phạm vi hoạt động của linh hồn ước định. Chúng sinh, kẻ đồng nhất mình với cơ thể được gọi là kṣetra-jña, người biết phạm vi. Hiểu sự khác biệt giữa phạm vi (cơ thể) và người biết phạm vi (người biết rõ về cơ thể) là điều chẳng có gì khó. Ai cũng biết rằng từ thuở ấu thơ cho đến lúc về già, nhiều thay đổi diễn ra với cơ thể anh ta, nhưng bản thân anh ta vẫn là cá nhân ban đầu. Đó là sự khác nhau rõ rệt giữa người biết phạm vi hoạt động và phạm vi hoạt động. Do đó chúng sinh ước định có thể hiểu rằng nó khác với cơ thể vật chất. Ở đầu "Bhagavad-gītā" có nói dehino 'smin, chúng sinh có ở trong cơ thể và cơ thể đó biến đổi từ cơ thể đứa trẻ thơ thành cơ thể thiếu niên, rồi thành cơ thể người trưởng thành, rồi sau đó thành cơ thể cụ già, còn cá nhân là chủ nhân của cơ thể thì biết rõ những đổi thay diễn ra với cơ thể. Vì thế cho nên nó được gọi là kṣetra-jña. Đôi khi chúng ta nói: "Tôi hạnh phúc" hay nghĩ: "Tôi là đàn ông", "Tôi là đàn bà", "Tôi là con mèo", "Tôi là con chó". Người biết cơ thể đồng nhất mình với cơ thể như vậy trong khi thực ra anh ta hoàn toàn khác với nó. Khi sử dụng các đồ vật khác khau, chẳng hạn như quần áo và v.v..., chúng ta biết rằng mình khác với chúng. Tương tự như vậy, nếu nghĩ kỹ một chút, chúng ta có thể thấy sự khác nhau giữa mình với cơ thể vật chất. Tôi, các vị và bất kỳ ai có cơ thể đều là kṣetra-jña, người biết phạm vi hoạt động, còn cơ thể là kṣetra, phạm vi hoạt động.

Sáu chương đầu của "Bhagavad-gītā" có nói về người biết cơ thể tức là chúng sinh và về phương pháp để nó có thể tìm hiểu Đức Thượng Đế Tối Cao. Sáu chương tiếp theo mô tả Đấng Tối Cao và quan hệ tương hỗ giữa linh hồn cá thể và Linh Hồn Tối Cao trong quá trình phục vụ tận tụy. Những chương này xác định triệt để vị trí đứng đầu của Đức Thượng Đế Tối Cao và vị trí phụ thuộc của linh hồn cá thể. Chúng sinh bao giờ cũng là kẻ lệ thuộc trong mọi hoàn cảnh, nhưng vì chúng quên mất điều đó nên chúng phải chịu khổ đau. Khi được khai sáng bởi những việc làm mộ đạo, chúng tìm đến với Thượng Đế khi chúng gặp tai họa, khi chúng cần tiền, khi muốn thỏa mãn tính tò mò hay tìm kiếm tri thức. Những chương trước đã nói về tất cả những điều đó. Ở những chương tiếp theo, kể từ chương thứ mười ba, chúng ta sẽ được biết làm sao mà chúng sinh lại bị sa vào thế giới vật chất và Đấng Tối Cao giúp nó thoát khỏi ách nô lệ vật chất ra sao nhờ hoạt động nhân quả, nghiên cứu triết học hay sự phục vụ tận tụy. Mặc dù chúng sinh hoàn toàn khác với cơ thể vật chất, nhưng vẫn liên quan tới nó bằng cách này hay bằng cách khác. Điều này sẽ được làm sáng tỏ ở các chương sau.