Chương 13

Thiên nhiên, đấng hưởng lạc và ý thức

Ai hiểu được sự khác nhau giữa thể xác, linh hồn và Linh Hồn Tối Cao ở trên chúng, người đó sẽ thoát khỏi thế giới vật chất này.

CÂU 1-2Đức Thượng Đế Tối Cao phán: Con trai của Kuntī ơi, thân xác này được gọi là phạm vi hoạt động, còn người biết rõ thân xác ấy được gọi là người biết phạm vi hoạt động.
CÂU 3Hỡi dòng dõi của Bharata, hãy biết rằng Ta cũng là người biết rõ thân xác trong mọi thân xác và rằng người thấu hiểu bản chất của cơ thể vật chất và là chủ nhân của nó là người có tri thức thực sự. Đó là ý kiến của Ta.
CÂU 4Bây giờ hãy nghe Ta kể tóm tắt về phạm vi hoạt động và cơ cấu của nó, về những đổi thay mà nó phải chịu và nó được phát sinh từ đâu, ai là người biết phạm vi hoạt động và anh ta tác động tới nó ra sao.
CÂU 5Phạm vi hoạt động và người biết phạm vi hoạt động được nhiều bậc hiền giả mô tả trong các tác phẩm Veda khác nhau và được trình bầy đầy đủ với các giải thích cặn kẽ về nguyên nhân và hậu quả trong “Vedānta-sūtra”.
CÂU 6-7Năm nguyên tố chính đại, ngụy ngã, lý trí, bản ngã không thị hiện, mười giác quan và trí tuệ, năm đối tượng giác quan, ước muốn, lòng căm ghét, hạnh phúc và khổ đau, toàn bộ các yếu tố vật chất, các dấu hiệu sống và những niềm tin, tất cả những thứ đó gộp lại thành phạm vi hoạt động và những mối tương tác của nó.
CÂU 8-12Ta tuyên bố rằng tất cả những phẩm hạnh như tính khiêm nhường, không tự phụ, bất bạo lực, nhẫn nại, bình dị, biết tìm đến với vị thầy tinh thần chân chính, thanh tịnh, kiên nhẫn, tự chủ, từ bỏ các đối tượng của lạc thú giác quan, không còn ngụy ngã, ngộ được sự xấu xa của sinh, tử, lão, bệnh; không ái chấp; không hệ lụy vợ con, nhà cửa và v.v...; điềm nhiên trước hay và dở; luôn một lòng tận tụy và không vụ lợi đối với Ta, khát khao được sống ở nơi cô tịch; xa lánh người phàm tục, thừa nhận tầm quan trọng của sự tự giác ngộ và sự tìm kiếm triết lý về Chân Lý Tuyệt Đối đều là tri thức, những thứ khác còn lại đều là vô tri thức cả.
CÂU 13Bây giờ Ta sẽ kể cho ngươi nghe điều con người cần biết, hiểu nó rồi ngươi sẽ hưởng hương vị trường sinh bất diệt. Brahman, bản thể tinh thần vô thủy vô chung và dưới quyền Ta nằm ngoài luật nhân quả của thế giới vật chất này.
CÂU 14Tay, chân, mắt, đầu, mặt và tai của Ngài có ở khắp nơi. Linh Hồn Tối Cao hiện hữu, thâm nhập vạn vật bằng cách đó.
CÂU 15Linh Hồn Tối Cao là nguồn gốc khởi thủy của mọi giác quan vật chất, mặc dù Ngài chẳng có giác quan. Ngài chẳng hề hệ phược, mặc dù Ngài phù trì mọi chúng sinh. Vừa siêu tuyệt đối với các thuộc tính của thiên nhiên vật chất, Ngài vừa đồng thời là vị chúa tể của chúng.
CÂU 16Chân Lý Tối Cao hiện hữu ở bên trong và ở bên ngoài mọi chúng sinh, cả loài chuyển động lẫn loài bất động. Bởi vì Ngài có vóc thể tinh thần nên chẳng thể trông thấy hay biết Ngài bằng các giác quan vật chất. Ngài vừa ở rất xa, vừa ở ngay bên chúng ta.
CÂU 17Không thể phân chia được Linh Hồn Tối Cao và lúc nào Ngài cũng là chính thể thống nhất, mặc dù dường như là Ngài bị phân chia giữa các chúng sinh. Ngài phù trì tất thảy chúng sinh bằng cách hút chúng vào rồi lại cho chúng hiện ra.
CÂU 18Đấng Tối Cao là nguồn ánh sáng của mọi thiên thể sáng. Ngài ở ngoài bóng tối mịt mùng của thế giới vật chất và là bản thể không thị hiện. Ngài là tri thức, là đối tượng của tri thức và mục đích của tri thức. Ngài ngự trong tim mỗi chúng sinh.
CÂU 19Vậy là Ta đã kể tóm tắt cho ngươi nghe về phạm vi hoạt động (thể xác), về tri thức và cái cần nhận thức. Chỉ có các tín đồ của Ta mới có thể hiểu hết được chúng và nhờ thế mà họ tới được nơi ở của Ta.
CÂU 20Hãy biết rằng cả thiên nhiên vật chất lẫn chúng sinh đều vô thủy. Những biến đổi của chúng và các thuộc tính vật chất đều do thiên nhiên vật chất tạo ra cả.
CÂU 21Kinh sách nói rằng thiên nhiên là nguồn gốc phát sinh ra mọi nhân quả vật chất, còn chúng sinh là căn nguyên của mọi sướng khổ mà nó phải chịu ở thế giới này.
CÂU 22Chúng sinh ở trong thế giới vật chất nên nó phải theo đường đời mà thưởng thức ba thuộc tính của thiên nhiên. Nguyên nhân gây ra điều ấy là sự tiếp xúc của chúng sinh với vật chất. Vì thế nó gặp cả tốt lẫn xấu vốn có ở các loài khác nhau.
CÂU 23Trong thân thể này còn một người nữa, người hưởng lạc siêu tuyệt. Đó là Đấng Tối Cao, Đức chúa tể vô thượng của vạn vật, đấng quan sát chúng sinh và cho phép nó hành động, đấng được gọi là Linh Hồn Tối Cao.
CÂU 24Người nào thấu hiểu thiên nhiên vật chất, chúng sinh và mối tương giao của các thuộc tính vật chất, người đó nhất định đạt sự giải thoát. Anh ta sẽ không phải sinh ra ở thế giới vật chất nữa dù hiện giờ anh ta có vị trí nào đi chăng nữa.
CÂU 25Người thì nhận thức Linh Hồn Tối Cao trong tim nhờ nhập định, người thì nhờ kiện toàn tri thức, còn người thì nhờ quá trình làm việc không có ham muốn hưởng thụ thành quả lao động của mình.
CÂU 26Có cả những người mặc dù chẳng có tri thức tinh thần, nhưng cũng bắt đầu thờ phụng Đấng Tối Cao sau khi được nghe những người khác kể về Ngài. Nhờ tuân theo lời những người có uy tín, họ cũng thoát vòng luân hồi sinh tử.
CÂU 27Hỡi thủ lĩnh của dòng họ Bharata, ngươi cần biết rằng mọi thứ mà ngươi thấy, cả thứ chuyển động lẫn thứ bất động đều là sự kết hợp của phạm vi hoạt động và người biết phạm vi hoạt động.
CÂU 28Ai thấy Linh Hồn Tối Cao đồng hành cùng với linh hồn cá thể trong mọi loài và hiểu rằng mặc dù hiện hữu trong xác thân sẽ bị hủy diệt, nhưng cả linh hồn lẫn Linh Hồn Tối Cao đều chẳng bao giờ bị diệt vong, người đó thực sự thấy tất cả.
CÂU 29Ai thấy được Linh Hồn Tối Cao hiện hữu như nhau ở khắp mọi nơi, ở mỗi chúng sinh, người đó chẳng cho phép trí tuệ kéo mình vào vực thẳm vô minh và nhờ thế anh ta tiến tới cái đích siêu tuyệt.
CÂU 30Ai thấy được rằng người thực thi mọi hoạt động là thân xác do thiên nhiên vật chất tạo ra, còn linh hồn thì chẳng làm gì cả, người đó có nhãn lực toàn thiện.
CÂU 31Khi người sáng suốt không còn thấy sự khác nhau giữa các chúng sinh đang bị giam hãm trong những dạng cơ thể vật chất khác nhau và thấy chúng lan tràn khắp nơi, anh ta đạt cấp độ nhận thức Brahman.
CÂU 32Những người có tuệ nhãn vĩnh hằng thấy linh hồn bất diệt là bản thể siêu tuyệt, vĩnh cửu và không ở dưới quyền lực của các thuộc tính của thiên nhiên vật chất. Arjuna ơi, mặc dù hiện hữu trong cơ thể vật chất, linh hồn vẫn không hoạt động và không bị vướng vào lưới hoạt động nhân quả.
CÂU 33Tương tự như thể khí, yếu tố vi tế chẳng pha trộn với cái gì mặc dù ngập tràn khắp nơi, linh hồn đã thấu hiểu Brahman cũng chẳng bao giờ hòa nhập với thân thể vật chất mặc dù nó ở bên trong thân thể ấy.
CÂU 34Hỡi dòng dõi của Bharata, mặt trời một mình soi sáng cả vũ trụ như thế nào thì chúng sinh cũng một mình lan tỏa ý thức khắp thân thể như thế ấy.
CÂU 35Những ai bằng tuệ nhãn thấy được sự khác nhau giữa thân thể và người biết thân thể và có thể hiểu cách thoát khỏi ách tù đầy của thiên nhiên vật chất, những người đó tới được cõi vô thượng.