Chương 13 · Thiên nhiên, đấng hưởng lạc và ý thức
CÂU 25

dhyānenātmani paśyanti kecid ātmānam ātmanā
anye sāṅkhyena yogena karma-yogena cāpare
dhyānena—nhờ thiền định; ātmani—trong tim; paśyanti—nhìn thấy; kecit—một số người này; ātmānam—Linh Hồn Tối Cao; ātmanā—bằng trí tuệ; anye—những người khác; sāṅkhyena—bằng bản luận triết học; yogena—nhờ hệ thống yoga; karma-yogena—nhờ hành động không có ham muốn hưởng thành quả; ca—cũng; apare—những người khác.
Người thì nhận thức Linh Hồn Tối Cao trong tim nhờ nhập định, người thì nhờ kiện toàn tri thức, còn người thì nhờ quá trình làm việc không có ham muốn hưởng thụ thành quả lao động của mình.
GIẢI NGHĨA: Đức Chí Tôn bảo Arjuna rằng có thể chia những linh hồn ước định thành hai loại thể theo thái độ của chúng đối với quá trình tự giác ngộ tinh thần. Những kẻ vô thần, những người theo thuyết bất khả tri, những người theo chủ nghĩa hoài nghi không bao giờ đi theo con đường tự giác ngộ tinh thần. Nhưng có những người khác kiên quyết bước theo con đường này và họ được gọi là các tín đồ nội quan, các triết gia và những người làm việc không để hưởng thụ thành quả lao động. Những người đấu tranh tích cực cho thuyết nhất nguyên cũng thuộc cùng một loại với những người vô thần và những người theo thuyết bất khả tri. Do đó, chỉ có các tín đồ của Đức Thượng Đế Tối Cao mới có được tri thức tinh thần bởi vì họ hiểu rằng ở phía bên kia thế giới vật chất là thế giới tinh thần, nơi Đức Chúa Trời ngự trị và rằng một trong các hiện thân của Ngài, Paramātmā, Linh Hồn Tối Cao ngự ở trong tim mỗi chúng sinh là Đức Thượng Đế hiện diện khắp nơi. Dĩ nhiên, có cả những người cố tìm hiểu Chân Lý Tuyệt Đối Tối Cao bằng cách trau dồi tri thức và có thể liệt họ vào loại người có đức tin. Các môn đồ của triết học sāṅkhya phân tích thế giới vật chất thành hai mươi tư nguyên tố và bổ sung linh hồn cá thể vào đó như nguyên tố thứ hai mươi lăm. Khi họ nhận thức được bản chất của linh hồn cá thể, cái siêu tuyệt đối với các yếu tố vật chất, họ hiểu rằng trên nó là Đấng Tối Cao, đấng mà họ gọi là nguyên tố thứ hai mươi sáu. Thế rồi họ cũng dần tiến tới cấp độ phục vụ tận tụy trong ý thức Kṛṣṇa. Những người từ chối thành quả lao động của mình cũng ở trên con đường đúng đắn và họ cũng có cơ hội nâng mình lên cấp độ phục vụ tận tụy trong ý thức Kṛṣṇa. Ở đây nói về những người cố tìm kiếm Linh Hồn Tối Cao nhờ thiền định sau khi đã thanh tẩy tâm thức. Họ cũng được nâng lên cấp độ siêu tuyệt khi tìm thấy Linh Hồn Tối Cao ở trong tim. Có cả những người cố tìm hiểu Linh Hồn Tối Cao nhờ tu hạnh trí huệ cũng như có những người luyện haṭha-yoga và cố làm hài lòng Đức Thượng Đế Tối Cao bằng những việc làm trẻ con của mình.