Chương 13 · Thiên nhiên, đấng hưởng lạc và ý thức
CÂU 34
yathā prakāśayaty ekaḥ kṛtsnaṁ lokam imaṁ raviḥ
kṣetraṁ kṣetrī tathā kṛtsnaṁ prakāśayati bhārata
yathā—như; prakāśayati—rọi sáng; ekaḥ—một mình; kṛtsnam—khắp; lokam—vũ trụ; imam—này; raviḥ—mặt trời; kṣetram—thân thể này; kṣetrī—linh hồn; tathā—tương tự như; kṛtsnam—tất cả; prakāśayati—chiếu rọi; bhārata—hỡi dòng dõi của Bharata.
Hỡi dòng dõi của Bharata, mặt trời một mình soi sáng cả vũ trụ như thế nào thì chúng sinh cũng một mình lan tỏa ý thức khắp thân thể như thế ấy.
GIẢI NGHĨA: Có nhiều luận thuyết về bản chất của ý thức. Khi giải thích bản chất của nó, ở đây “Bhagavad-gītā” đưa ra ví dụ mặt trời và ánh sáng mặt trời. Giống như mặt trời mặc dù ở nguyên một chỗ, nhưng vẫn chiếu sáng khắp vũ trụ, linh hồn tinh thần nhỏ xíu cũng chiếu rọi ý thức khắp cơ thể mặc dù nó ở trong tim mỗi chúng sinh. Do đó, ý thức chứng minh cho sự có mặt của linh hồn trong cơ thể như ánh sáng mặt trời chứng minh cho việc có mặt trời. Khi ở trong cơ thể, linh hồn thấm nhập nó bằng ý thức và ý thức sẽ lập tức biến mất ngay sau khi linh hồn rời bỏ cơ thể. Người sáng suốt nào cũng có thể hiểu chân lý này một cách dễ dàng. Bởi vậy, ý thức không thể là kết quả của mối quan hệ tương hỗ giữa các thành tố vật chất. Đó là dấu hiệu không thể tách rời của chúng sinh. Mặc dù không khác với ý thức của Đấng Tối Cao về chất, ý thức của chúng sinh vẫn không tương đồng với ý thức của Ngài bởi vì nó chỉ lan tỏa trong phạm vi một cơ thể chứ không xâm nhập được vào các cơ thể vật chất khác. Trong khi đó, Linh Hồn Tối Cao, đấng ngự ở trong tim mỗi linh hồn cá thể như bạn của nó biết rõ mọi điều diễn ra ở tất cả các cơ thể khác. Đó là sự khác biệt giữa ý thức của Đấng Tối Cao với ý thức của chúng sinh cá thể.