Chương 14 · Ba thuộc tính của thiên nhiên vật chất
CÂU 16

karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṁ nirmalaṁ phalam
rajasas tu phalaṁ duḥkham ajñānaṁ tamasaḥ phalam
karmaṇaḥ—của việc làm; su-kṛtasya—mộ đạo; āhuḥ—người ta nói rằng; sāttvikam—trong hiền tính; nirmalam—được thanh tẩy; phalam—kết quả; rajasaḥ—trong dục tính; tu—nhưng; phalam—kết quả; duḥkham—khổ đau; ajñānam—điều xuẩn ngốc; tamasaḥ—vô minh tính; phalam—kết quả.
Kết quả của việc làm mộ đạo rất đỗi thanh sạch và người ta nói hoạt động này ở hiền tính. Những hành động được thực hiện trong dục tính sẽ mang lại khổ đau cho con người, còn hành động được thực hiện trong vô minh tính sẽ làm anh ta ngu độn.
GIẢI NGHĨA: Hành động mộ đạo được thực hiện trong hiền tính làm cho con người trở nên trong sạch. Bởi thế cho nên các bậc hiền giả, những người đã thoát khỏi ảo tưởng luôn ở trong trạng thái hạnh phúc. Còn những hành động được thực hiện trong dục tính thì chẳng mang lại gì khác ngoài khổ đau. Mọi cố gắng đạt hạnh phúc ở thế giới vật chất đều sẽ bị thất bại. Ví dụ như nếu có ai đó muốn xây nhà chọc trời thì có biết bao nhiêu người phải chịu khổ đau trước khi tòa nhà ấy được hoàn thành. Người cấp kinh phí xây dựng phải nỗ lực không ít để thu đủ kinh phí cho nó, còn cánh thợ xây sẽ phải làm việc quần quật luôn tay luôn chân. Khổ đau là ở chỗ ấy. Vì thế mà “Bhagavad-gītā” khẳng định rằng bất cứ hành động nào được thực thiện trong dục tính cũng mang lại vô vàn khổ đau. Con người có thể cảm thấy hài lòng đôi chút bởi ý nghĩ: “Đây là nhà của tôi”, hay “Đây là tiền của tôi”, thế nhưng đó đâu phải là hạnh phúc thực sự.
Còn về phần hành động ở vô minh tính thì người thực hiện nó không có tri thức nên anh ta phải chịu khổ đau ở kiếp này, còn sang kiếp sau thì đầu thai làm súc sinh. Kiếp súc sinh luôn luôn bất hạnh, nhưng vì ở dưới quyền lực của năng lượng ảo tưởng, māyā nên chính con vật chẳng ý thức được điều đó. Những người giết hại các con vật bất hạnh cũng ở trong vô minh tính. Những người đó không biết rằng ở kiếp sau, nạn nhân của họ sẽ nhận cơ thể thích hợp để giết họ. Quy luật của thiên nhiên là như vậy. Trong xã hội loài người, kẻ nào giết người, kẻ đó sẽ bị tử hình. Đó là luật pháp quốc gia. Vì vô minh mà con người thậm chí không hề nghi ngờ rằng còn có một quốc gia nữa mà người đứng đầu nó là Đấng Tối Cao. Tất cả chúng sinh đều là con của Thượng Đế và Ngài không dung thứ cho kẻ thậm chí chỉ giết một con kiến. Kẻ phạm tội sẽ bị trừng trị đích đáng. Vì thế cho nên việc sát sinh để thỏa mãn miệng lưỡi là kết quả của sự đốt nát tột độ. Con người không cần thiết phải sát sinh bởi vì Thượng Đế đã ban cho anh ta biết bao nhiêu thức ngon lành. Người nào bất chấp điều đó và cho phép mình ăn thịt, người đó đang ở vô minh tính và tương lai của anh ta hết sức tăm tối. Tội ghê gớm nhất là tội giết bò cái, con vật cho chúng ta thực phẩm cực kỳ ngon và bổ là sữa. Chỉ có những kẻ thậm ngu mới giết bò. Trong Kinh Veda (“Ṛg Veda”, 9.4.64) có nói: gobhiḥ prīṇita-matsaram. Kẻ uống sữa bò, nhưng lại giết bò chẳng thương tiếc là kẻ vô minh tột cùng. Trong Kinh Veda có câu cầu nguyện như sau:
namo brahmaṇya-devāya go-brāhmaṇa-hitāya ca
jagad-dhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ
“Lạy Đức Chúa Trời của con, Ngài là người bảo tâm đối với bò cái, với các vị brāhmaṇa, cũng như đối với nhân loại và cả thế gian” (“Viṣṇu Purāṇa”, 1.19.65). Câu cầu nguyện này nói rằng trước hết, Đấng Tối Cao che chở cho bò cái và các vị brāhmaṇa. Các vị brāhmaṇa tiêu biểu cho tri thức tinh thần, còn bò cái cho chúng ta thực phẩm có giá trị nhất nên cả hai phải được bảo vệ và đấy là tiến bộ thực sự của nền văn minh nhân loại. Xã hội đương thời coi thường tri thức tinh thần và khuyến khích việc giết bò. Từ đó suy ra rằng xã hội đang tiến theo con đường lầm lạc và đang tự mở lối xuống địa ngục cho mình. Không thể coi nền văn minh bắt con người thoái hóa thành con vật là nền văn minh nhân loại. Nền văn minh đương thời đang ở trong ảo tưởng, cái được nảy sinh khi dục tính và vô minh tính chiếm ưu thế. Thời đại ngày nay ẩn chứa biết bao nguy hiểm, bởi thế nhân dân toàn thế giới cần sử dụng phương pháp tự nhận thức tinh thần đơn giản nhất là phương pháp ý thức Kṛṣṇa và cứu mình khỏi thảm họa.