Chương 14 · Ba thuộc tính của thiên nhiên vật chất
CÂU 18

ūrdhvaṁ gacchanti sattva-sthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ
jaghanya-guṇa-vṛtti-sthā adho gacchanti tāmasāḥ
ūrdhvam—lên trên; gacchanti—đi; sattva-sthāḥ—những người ở hiền tính; madhye—ở giữa; tiṣṭhanti—sinh sống; rājasāḥ—những người ở dục tính; jaghanya—đáng ghét; guṇa—phẩm chất; vṛtti-sthāḥ—hoạt động của ai; adhaḥ—xuống dưới; gacchanti—đi; tāmasāḥ—những người ở vô minh tính.
Những người ở trong hiền tính sẽ dần dần tới được cõi thượng thiên, những người sống trong dục tính sẽ ở lại cõi trần, còn những kẻ đắm chìm trong vô minh tính đáng ghét sẽ sa xuống địa ngục.
GIẢI NGHĨA: Câu thơ này kể cặn kẽ hơn về những kết quả của các hành động trong ba tính chất của thiên nhiên vật chất. Trong vũ trụ có hệ hành tinh cấp cao bao gồm các hành tinh thiên đường với những chúng sinh trác việt sinh sống ở đó. Chúng sinh tới được các hành tinh khác nhau của hệ thống này thể theo mức độ phát triển của hiền tính. Hành tinh cao nhất trong số chúng là Satyaloka và Brahmaloka, nơi Thần Brahmā, sinh linh chính của vũ trụ trị vì. Như chúng ta đã biết, chúng ta không đủ sức để tưởng tượng những điều kiện sống tuyệt duyệt ở Brahmaloka, nhưng hình thức tồn tại vật chất cao nhất, hiền tính có thể mang chúng ta tới đó.
Dục tính giữ vị trí trung gian giữa hiền tính và vô minh tính. Chẳng bao giờ con người hoàn toàn ở một tính chất nào đó, nhưng kể cả khi anh ta hoàn toàn ở trong dục tính thì anh ta vẫn ở lại cõi trần và trở thành vua hay nhà triệu phú. Thế nhưng bởi vì các tính chất bao giờ cũng pha trộn với nhau nên lúc nào cũng có cơ bị thoái hóa thành những loài thấp hơn. Người trái đất sống ở dục tính và vô minh tính sẽ không bao giờ tới được các hành tinh cấp cao nhờ phương tiện máy móc. Người sống ở dục tính cũng có cơ trở thành kẻ bị mất trí ở kiếp sau.
Thuộc tính thấp nhất của thiên nhiên vật chất, vô minh tính được gọi là tính chất đáng ghét ở đây. Sự phát triển của vô minh tính mang lại hậu quả vô cùng nguy hiểm. Đó là thuộc tính thấp nhất trong tất cả các thuộc tính vật chất. Có tám triệu loài thấp hơn loài người là chim, thú, bò sát, cây cối v.v... và phụ thuộc vào mức độ phát triển của vô minh tính mà con người bị thoái hóa thành một trong những loài khủng khiếp đó. Từ tāmasāḥ đáng được hết sức chú ý ở đây. Từ đó chỉ những người vĩnh viễn ở lại trong vô minh tính và chẳng bao giờ cất được mình lên cấp độ cao hơn. Tương lai của họ vô cùng tăm tối.
Những người ở dục tính và vô minh tính có thể nâng mình lên cấp độ của hiền tính nhờ phương pháp ý thức Kṛṣṇa. Còn người bỏ lỡ cơ hội đó dĩ nhiên sẽ tiếp tục ở dưới quyền lực của các thuộc tính thấp hơn.