Mục lục›Chương 18›CÂU 1

Chương 18 · Kết luận — Sự toàn thiện của đức xả ly

CÂU 1

arjunaḥ uvāca—Arjuna thưa; sannyāsasya—sự xả ly; mahā-bāho—thưa người có cánh tay mạnh; tattvam—sự thật; icchāmi—tôi muốn; veditum—biết; tyāgasya—sự xả ly; ca—cũng; hṛṣīkeśa—thưa chủ nhân của các giác quan; pṛthak—một cách khác nhau; keśi-niṣūdana—thưa người diệt quỷ Keśī.

Arjuna thưa: Thưa đấng có cánh tay mạnh, tôi muốn biết về mục đích của đức xả ly (tyāga) và nếp sống xả ly (sannyāsa), thưa đấng diệt quỷ Keśī và đức chủ nhân của giác quan.

GIẢI NGHĨA: Thực ra, “Bhagavad-gītā” kết thúc ở chương mười bảy. Chương mười tám là chương bổ sung tổng kết toàn bộ những vấn đề được luận bàn trước đó. Ở chương nào của “Bhagavad-gītā”, Đức Chí Tôn Kṛṣṇa cũng nhấn mạnh rằng sự phục vụ tận tụy cho Đức Thượng Đế Tối Cao là mục đích tột đỉnh của cuộc sống. Kết luận đó cũng được ra tóm lược ở chương mười tám như phần tri thức huyền nhiệm nhất. Sáu chương đầu đã nói về ý nghĩa quan trọng của sự phục vụ tận tụy: yogināṁ api sarveṣāṁ... “Trong số tất cả các nhà yoga hay các nhà tiên nghiệm, người luôn nghĩ đến Ta là người cao quý nhất”. Sáu chương tiếp theo nói về sự phục vụ tận tụy trong sạch, bản chất của nó và hoạt động của tín đồ trong sạch. Sáu chương cuối kể về tri thức, tinh thần xả ly, hoạt động của thiên nhiên vật chất, thiên nhiên siêu tuyệt và sự phục vụ tận tụy. Kết luận được đưa ra ở đây là cần dâng hiến toàn bộ hoạt động của mình cho Đấng Tối Cao, đấng được tượng trưng bằng ba từ oṁ tat sat, những từ chỉ Đức Viṣṇu, Đức Thượng Đế Tối Cao. Ở chương ba của “Bhagavad-gītā”, Kṛṣṇa đã cho thấy rằng mục đích tột bậc của cuộc sống là sự phục vụ tận tụy chứ không phải là cái gì khác. Để chứng tỏ điều đó, chúng tôi đã trích dẫn các tác phẩm của những vị ācārya vĩ đại thủa trước như “Brahma-sūtra” và “Vedānta-sūtra”. Một số môn đệ của thuyết vô cá tính cho rằng họ được độc quyền về tri thức trong “Vedānta-sūtra”, nhưng thực ra, “Vedānta-sūtra” được dùng vào việc giúp chúng ta hiểu bản chất của quá trình phục vụ tận tụy bởi người soạn ra “Vedānta-sūtra” và người tinh thông Thiên Kinh này hơn cả chính là Đấng Tối Cao. Điều này được kể ở chương mười lăm. Mục đích của mỗi cuốn Thánh Kinh, của mỗi tập Kinh Veda là sự phục vụ tận tụy. “Bhagavad-gītā” khẳng định như vậy.

Như chương hai trình bày tóm tắt nội dung của toàn bộ các chương khác trong “Bhagavad-gītā”, chương mười tám kết luận tóm tắt về tất cả những vấn đề được nói ở các chương trước. Như ở đây chỉ rõ, mục đích của cuộc sống là từ bỏ mọi thứ vật chất, nâng mình lên cấp độ siêu tuyệt và thoát khỏi ảnh hưởng của ba thuộc tính vật chất của thiên nhiên. Arjuna muốn thấu tỏ sự khác nhau của hai chủ đề mà “Bhagavad-gītā” trình bày là tinh thần xả ly (tyāga) và nếp sống xả ly (sannyāsa). Vì thế nên chàng xin Kṛṣṇa giải thích cho chàng ý nghĩa của hai khái niệm này.

Hai từ được dùng ở câu thơ này để chỉ Đức Chí Tôn là Hṛṣīkeśa và Keśi-niṣūdana hết sức quan trọng. Kṛṣṇa được gọi là Hṛṣīkeśa vì Ngài là chúa tể của mọi giác quan và bao giờ cũng sẵn lòng giúp chúng ta đạt sự thanh thản trong tâm trí. Arjuna xin Kṛṣṇa tóm tắt mọi điều sao để chàng có thể lúc nào cũng giữ được trạng thái ổn định. Thêm vào đó chàng vẫn còn một số nghi ngại mà những mối nghi ngại thì thường được ví như những con quỷ. Vì thế cho nên Arjuna gọi Kṛṣṇa là Keśi-niṣūdana. Keśī là con quỷ ghê gớm nhất đã bị Đức Chí Tôn giết; bây giờ Arjuna xin Kṛṣṇa tiêu diệt con quỷ nghi ngại trong lòng chàng.