Chương 18 · Kết luận — Sự toàn thiện của đức xả ly
CÂU 73

arjuna uvāca
naṣṭo mohaḥ smṛtir labdhā tvat-prasādān mayācyuta
sthito 'smi gata-sandehaḥ kariṣye vacanaṁ tava
arjunaḥ uvāca—Arjuna nói; naṣṭaḥ—đã bị xua tan; mohaḥ—ảo tưởng; smṛtiḥ—trí nhớ; labdhā—đã được phục hồi; tvat-prasādāt—nhờ ân huệ của Người; mayā—đối với tôi; acyuta—thưa Kṛṣṇa không bao giờ sai lạc; sthitaḥ—nằm ở; asmi—tôi là; gata—đã biến mất; sandehaḥ—mọi nghi ngại; kariṣye—tôi sẽ thi hành; vacanam—mệnh lệnh; tava—của Người.
Arjuna đáp: Thưa Kṛṣṇa yêu quý, thưa đấng vô sai lạc, bao nhiêu ảo tưởng trong tôi nay đã tiêu tan hết. Nhờ ân huệ Người, tôi đã lấy lại được trí nhớ. Giờ tôi đã vững tâm, đã trút bỏ hết hồ nghi và tôi sẵn sàng thi hành mệnh lệnh của Người.
GIẢI NGHĨA: Định mệnh của mỗi chúng sinh, trong số đó có cả Arjuna là hành động theo lệnh của Đấng Tối Cao. Nó phải có tinh thần kỷ luật tự giác. Śrī Caitanya Mahāprabhu nói rằng chúng sinh bẩm chất vốn là kẻ tôi tớ muôn thuở của Đấng Tối Cao. Khi quên mất điều đó, nó trở thành kẻ bị thiên nhiên vật chất ước định, nhưng sự phục vụ Đấng Tối Cao sẽ giải thoát nó và nó trở thành tôi tớ của Thượng Đế. Bẩm chất vốn là tôi tớ nên chúng sinh sẽ phục vụ hoặc là cho năng lượng ảo tưởng māyā, hoặc là cho Đấng Tối Cao. Nếu phục vụ Đấng Tối Cao, nó sẽ ở vị trí tự nhiên của mình, còn nếu nó thích phục vụ cho ảo tưởng, ngoại năng của Đấng Tối Cao hơn thì nó sẽ sa vào ách nô dịch. Bị ảo tưởng vây phủ, chúng sinh phục vụ cho ai đó hay cái gì đó ở thế giới vật chất này. Mặc dù bị trói chặt trong lưới dục vọng và ham muốn, song, nó vẫn coi mình là chủ nhân ông của thế gian. Đó chính là ảo tưởng. Khi được giải thoát, con người trút sạch ảo tưởng và tự nguyện hiến mình cho Thượng Đế để thực hiện ước muốn của Ngài. Ảo tưởng cuối cùng, cái bẫy cuối cùng của māyā để đưa chúng sinh vào tròng là quan niệm cho rằng nó chính là Thượng Đế. Kẻ bị sa vào cái bẫy đó cho rằng nó không còn là linh hồn ước định nữa mà là Thượng Đế. Nó chẳng đủ trí thông minh để đặt câu hỏi nếu nó là Thượng Đế vậy tại sao nó vẫn bị nghi ngại xâu xé. Nó thậm chí chẳng nghĩ tới điều đó. Đó là cái bẫy cuối cùng mà ảo tưởng dành cho nó. Để thực sự thoát khỏi vòng vây hãm của năng lượng ảo tưởng, cần thấu hiểu Kṛṣṇa, Đức Thượng Đế Tối Cao và đồng ý hành động theo lệnh của Ngài.
Từ moha ở câu thơ này vô cùng quan trọng. Moha chỉ cái đối lập với tri thức. Có tri thức thực sự tức là hiểu được rằng mỗi chúng sinh đều là kẻ tôi tớ muôn đời muôn kiếp của Đấng Tối Cao, nhưng đáng lẽ coi mình là tôi tớ thì ai ở thế giới vật chất này cũng cho mình là ông chủ vì họ bị thúc đẩy bởi khát vọng thống trị thiên nhiên vật chất. Đấy là ảo tưởng. Chỉ nhờ sự ban ơn của Đấng Tối Cao hay của tín đồ trong sạch của Ngài thì con người mới có thể thoát khỏi ảo tưởng này. Khi ảo tưởng ấy bị xua tan, con người sẽ đồng ý hành động trong ý thức Kṛṣṇa.
Có ý thức Kṛṣṇa tức là hành động theo lệnh của Đấng Tối Cao. Bị năng lượng vật chất bên ngoài lừa dối, linh hồn ước định không biết rằng Đấng Tối Cao là chúa tể, đấng ngập tràn hiểu biết và chủ sở hữu của mọi thứ. Ngài có thể ban cho tín đồ của Mình bất cứ thứ gì Ngài muốn; Ngài là bạn của mỗi chúng sinh, nhưng Ngài đặc biệt ưu ái tín đồ của Ngài. Ngài là đấng cai quản thiên nhiên vật chất này và tất cả chúng sinh. Ngài cũng là đấng điều khiển thời gian vô tận, Ngài tràn đầy của cải và tiềm năng. Đấng Tối Cao có thể ban chính Ngài cho tín đồ. Người nào không biết Ngài, người đó ở trong ách tù hãm của ảo tưởng và đáng lẽ là tiến hành phục vụ tận tụy cho Đấng Tối Cao thì anh ta phục vụ ảo tưởng. Còn Arjuna thì sau khi nghe Đức Thượng Đế Tối Cao phán dạy “Bhagavad-gītā”, chàng đã hoàn toàn thoát khỏi ảo tưởng. Chàng đã hiểu rằng Kṛṣṇa không chỉ là bạn của chàng mà còn là Đức Thượng Đế Tối Cao. Chàng đã hiểu Kṛṣṇa đúng như Ngài có trên thực tế. Vì thế cho nên nhờ nghiên cứu “Bhagavad-gītā”, con người có thể hiểu được Kṛṣṇa đúng sự thực. Khi có trí thức đầy đủ, con người sẽ tự nhiên hiến mình cho Kṛṣṇa. Khi Arjuna hiểu được ý định của Kṛṣṇa là giảm sự gia tăng dân số quá thái, chàng đã đồng ý chiến đấu theo ý nguyện của Kṛṣṇa. Chàng lại cầm lấy binh khí của mình là cung và tên để chiến đấu theo lệnh của Đức Thượng Đế Tối Cao.