Mục lục›Chương 2›CÂU 20

Chương 2 · Tóm tắt nội dung của “Gītā”

CÂU 20

na—không bao giờ; jāyate—sinh ra; mriyate—chết đi; vā—hoặc là; kadācit—bất cứ lúc nào (trong quá khứ, hiện tại hay tương lai); na—không bao giờ; ayam—này; bhūtvā—đã phát sinh; bhavitā—sẽ phát sinh; vā—hay là; na—không; bhūyaḥ—hay phát sinh lần nữa; ajaḥ—không sinh; nityaḥ—không diệt; śāśvataḥ—trường tồn; ayam—này; purāṇaḥ—cổ xưa; na—không bao giờ; hanyate—bị giết; hanyamāne—bị giết; śarīre—thân xác.

Linh hồn chẳng bao giờ được sinh ra hay chết đi. Nó chẳng hề được phát sinh, đang phát sinh và sẽ phát sinh. Nó vô sinh, vô diệt, trường tồn muôn thủa và khởi thủy. Nó không chết khi thể xác bị giết.

GIẢI NGHĨA: Phần vô cùng nhỏ bé của Linh Hồn Tối Cao không khác với Đấng Tối Cao về chất và không phải chịu sự biến đổi mà thân thể phải chịu. Đôi khi, linh hồn được gọi là cái bất biến hay kūṭa-stha. Cơ thể trải qua sáu dạng biến đổi khi nó lọt lòng mẹ, tồn tại trong một khoảng thời gian, lớn lên, tạo ra sản phẩm phụ, dần dần già đi và cuối cùng thì trở về cõi hư vô. Còn linh hồn thì không chịu những thay đổi đó. Linh hồn vô sinh, nhưng bởi vì nó nhận cơ thể vật chất nên cơ thể này được sinh ra. Linh hồn ở trong cơ thể không sinh ra và không chết đi. Cái gì có sinh thì có tử, còn linh hồn thì bởi vì nó vô sinh nên nó không có cả quá khứ, hiện tại, lẫn tương lai. Nó vĩnh cửu, trường tồn và khởi thủy. Nói cách khác, không thể xác định được lịch sử phát sinh của nó. Hành động tương tự như với cơ thể, chúng ta cố tìm ngày sinh tháng đẻ và các đặc trưng khác của linh hồn. Khác với cơ thể, linh hồn không bao giờ già đi. Chính vì thế mà người được gọi là cụ già cảm thấy mình như đứa trẻ thơ hay như trang thiếu niên. Những thay đổi diễn ra đối với cơ thể không hề động chạm tới linh hồn. Linh hồn không bao giờ héo tàn như cây cối hay bất cứ thứ gì vật chất. Nó cũng không tạo ra sản phẩm phụ. Sản phẩm phụ của cơ thể hay con cái chính là những linh hồn cá thể khác và chúng ta coi chúng là con chỉ là vì chúng có liên hệ với cơ thể của chúng ta. Cơ thể phát triển nhờ sự hiện diện của linh hồn, còn bản thân linh hồn thì chẳng bao giờ sinh sản và bị thay đổi. Do đó, linh hồn không chịu sáu kiểu biến đổi như ở cơ thể vật chất.

Trong “Kaṭha Upaniṣad” (1.2.18) có câu thơ khẳng định điều này:

Ý nghĩa của câu thơ này trùng lặp với ý nghĩa của câu thơ trong “Bhagavad-gītā”, nhưng câu thơ này có một từ đặc biệt là từ vipaścit và nó có nghĩa là “người uyên bác” hay “người có tri thức”.

Linh hồn ngập tràn hiểu biết hay nói cách khác, lúc nào nó cũng có ý thức. Vì thế mà ý thức là dấu hiệu của linh hồn, kể cả khi chúng ta không tìm thấy linh hồn ở nơi nó trú ngụ là ở trong trái tim thì chúng ta vẫn có thể cảm thấy sự hiện diện của nó nhờ ý thức. Đôi khi, lúc trời đầy mây, chúng ta không thấy mặt trời, nhưng ánh mặt trời chan hòa khắp nơi chứng tỏ bây giờ đang là ban ngày. Khi thấy tia sáng nhỏ bé le lói trên bầu trời buổi sáng tinh mơ, chúng ta lập tức hiểu rằng mặt trời đang ở đó. Tương tự như vậy, ý thức tồn tại ở các mức độ khác nhau trong mọi cơ thể, cả ở cơ thể người lẫn cơ thể loài vật chứng tỏ rằng linh hồn đang ở trong cơ thể đó. Thế nhưng ý thức của linh hồn cá thể khác với ý thức của Đấng Tối Cao vì ý thức tối cao toàn trí toàn thức và thấu suốt cả quá khứ, hiện tại lẫn vị lai. Ý thức của linh hồn cá thể vốn hay quên lãng. Khi linh hồn cá thể quên mất bản chất thực sự của mình, nó tiếp thu tri thức qua những lời dạy bảo của Kṛṣṇa. Còn Kṛṣṇa thì không như linh hồn quên lãng. Nếu không thế thì những lời chỉ giáo của Ngài trong “Bhagavad-gītā” đã mất ý nghĩa rồi.

Có hai loại linh hồn là linh hồn cá thể nhỏ bé (anu-ātmā) và Linh Hồn Tối Cao (vibhu-ātmā). “Kaṭha Upaniṣad” (1.2.20) cũng khẳng định điều này:

“Cả Linh Hồn Tối Cao (Paramātmā) lẫn linh hồn cá thể (jīvātmā) đều cùng đậu trên một cây thân thể, trong cùng một trái tim của chúng sinh và chỉ có người nào chiến thắng được những ham muốn và nuối tiếc vật chất, nhờ ân huệ của Đấng Tối Cao, người đó mới có thể hiểu được sự vĩ đại của linh hồn”. Như chúng ta sẽ rõ ở các chương tiếp theo; Kṛṣṇa là nguồn gốc của Linh Hồn Tối Cao, còn Arjuna là linh hồn cá thể nhỏ bé đã quên mất bản chất thực sự của mình, vì thế nên chàng cần tiếp thu tri thức từ Kṛṣṇa hay từ vị đại diện chân chính của Ngài là vị thầy tinh thần.