Chương 2 · Tóm tắt nội dung của “Gītā”
CÂU 22

vāsāṁsi jīrṇāni yathā vihāya
navāni gṛhṇāti naro 'parāṇi
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇāny
anyāni saṁyāti navāni dehī
vāsāṁsi—áo quần; jīrṇāni—cũ kỹ và rách nát; yathā—tương tự như; vihāya—vứt bỏ; navāni—áo quần mới; gṛhṇāti—mặc; naraḥ—con người; aparāṇi—khác; tathā—tương tự như vậy; śarīrāṇi—các cơ thể; vihāya—trút bỏ; jīrṇāni—già nua và vô dụng; anyāni—khác; saṁyāti—tiếp nhận thực sự; navāni—y phục mới; dehī—được thị hiện.
Con người mặc quần áo mới sau khi vứt bỏ quần áo cũ như thế nào thì linh hồn cũng nhập vào các cơ thể vật chất mới sau trút bỏ thân xác già nua và vô dụng như thế ấy.
GIẢI NGHĨA: Việc linh hồn cá thể vô cùng nhỏ bé liên tục thay đổi cơ thể là một sự thực được công nhận. Kể cả các nhà khoa học đương thời, những người không tin rằng có linh hồn, nhưng đồng thời không thể giải thích nổi nguồn gốc của năng lượng có ở trong tim cũng buộc phải thừa nhận sự thay đổi liên tục của cơ thể, nó chuyển từ tuổi ấu thơ sang tuổi thiếu niên, từ tuổi thiếu niên sang tuổi thanh niên, rồi từ tuổi thanh niên sang tuổi già. Sau đó chúng sinh chuyển sang cơ thể mới. Điều này đã được nói ở câu thơ trước (2.13).
Linh hồn cá thể vô cùng nhỏ bé có thể thực hiện được việc chuyển đổi ấy là nhờ ân huệ của Linh Hồn Tối Cao. Linh Hồn Tối Cao thực hiện ước nguyện của linh hồn cá thể giống như người bạn này làm tròn ước muốn của người bạn kia. Trong các tập Kinh Veda, ví dụ như như trong “Muṇḍaka Upaniṣad”, “Śvetāśvatara Upaniṣad”, linh hồn và Linh Hồn Tối Cao được ví như hai con chim cùng đậu trên một cây. Một con (linh hồn cá thể) ăn quả của cây ấy, còn con kia (Kṛṣṇa) thì chỉ quan sát bạn nó. Hai con chim này không khác nhau về chất, nhưng một con thì bị quả trái của cây vật chất quyến rũ, còn con kia thì chỉ quan sát hoạt động của bạn nó. Kṛṣṇa là con chim chứng kiến, còn Arjuna là con chim ăn trái của cây vật chất. Mặc dù họ là bạn, nhưng một người là chủ, còn người kia là tớ. Khi quên đi những mối quan hệ qua lại này, linh hồn cá thể thay đổi vị trí của mình bằng cách bay truyền từ cây này sang cây khác hay chuyển từ cơ thể này sang cơ thể khác. Jīva, linh hồn phải tiến hành cuộc đấu tranh sinh tồn nặng nề khi ngụ trên cây cơ thể vật chất, nhưng chỉ ngay sau khi nó đồng ý công nhận con chim kia là đức thầy tinh thần tối cao như Arjuna đã tự nguyện chịu quy phục Kṛṣṇa và xin Ngài chỉ giáo thì nó lập tức thoát khỏi tiếc thương và khổ đau. “Muṇḍaka Upaniṣad” (3.1.2) và “Śvetāśvatara Upaniṣad” (4.7) có khẳng định điều ấy:
samāne vṛkṣe puruṣo nimagno
'nīśayā śocati muhyamānaḥ
juṣṭaṁ yadā paśyaty anyam īśam
asya mahimānam iti vīta-śokaḥ
“Dù hai con chim đậu trên cùng một cây, con ăn quả lúc nào cũng buồn rầu và lo lắng bởi vì nó có hướng trái cây, nhưng nếu bằng cách nào đó, nó ngoảnh mặt nhìn bạn nó là Đấng Tối Cao và hiểu sự vĩ đại của Ngài thì nó sẽ lập tức thoát khỏi mọi bất an”. Giờ đây, Arjuna đã hướng mắt nhìn người bạn muôn thuở của mình là Kṛṣṇa và lĩnh hội “Bhagavad-gītā” từ Ngài. Nhờ nghe Kṛṣṇa, Arjuna có thể hiểu được sự vĩ đại vô thượng của Đấng Tối Cao và thoát khỏi đau thương.
Trong câu thơ này, Đức Chí Tôn khuyên Arjuna chẳng nên buồn phiền vì việc tổ phụ và sư phụ của chàng sắp thay mình đổi xác. Ngược lại, Arjuna phải vui sướng mới đúng vì khi chàng giết chết thể xác của họ trong cuộc chiến vì chính nghĩa, họ sẽ lập tức thoát khỏi mọi nghiệp quả do thân xác tạo tác. Người nào hiến đời mình trên bàn thờ tế sinh hay hy sinh trong cuộc chiến vì chính nghĩa, người đó sẽ lập tức xóa sạch được mọi báo ứng tội lỗi và đạt cấp độ tồn tại cao hơn. Do đó, Arjuna chẳng có lý do gì để buồn phiền và tiếc thương.