Chương 2 · Tóm tắt nội dung của “Gītā”
CÂU 26
atha cainaṁ nitya-jātaṁ nityaṁ vā manyase mṛtam
tathāpi tvaṁ mahā-bāho nainaṁ śocitum arhasi
atha—ngay cả khi nếu; ca—cũng; enam—linh hồn này; nitya-jātam—liên tục được sinh ra; nityam—vĩnh viễn; vā—hay là; manyase—ngươi nghĩ như thế; mṛtam—chết; tathā api—vẫn; tvam—ngươi; mahā-bāho—hỡi người có cánh tay mạnh; na—không bao giờ; enam—về linh hồn; śocitum—tiếc thương; arhasi—đáng.
Arjuna có cánh tay mạnh ơi, ngay cả khi nếu ngươi một mực cho rằng linh hồn (hay các dấu hiệu sống) liên tục được sinh ra và chết đi mãi mãi thì ngươi cũng vẫn chẳng có lý do gì để tiếc thương cơ mà.
GIẢI NGHĨA: Bao giờ cũng có các triết gia chẳng hạn như các đệ tử đạo Phật không tin rằng linh hồn có thể tự tồn tại ngoài cơ thể. Dĩ nhiên là các triết gia đó có cả ở thời Đức Chí Tôn Kṛṣṇa phán dạy “Bhagavad-gītā”. Hồi ấy họ được gọi là những người lokāyatika và vaibhāṣika. Những triết gia đó khẳng định rằng sự sống nảy sinh do sự kết hợp của các yếu tố vật chất trong một giai đoạn tiến hóa nhất định. Nhiều nhà khoa học đương thời và nhiều triết gia duy vật tán thành quan điểm này. Họ cho rằng cơ thể là tập hợp các yếu tố vật chất và ở một giai đoạn phát triển nhất định, các dấu hiệu của sự sống phát sinh ở chúng nhờ mối quan hệ tương hỗ của các yếu tố vật lý và hóa học. Khoa học nhân chủng học cũng dựa trên cơ sở của triết học này. Ở thời đại ngày nay của chúng ta, triết học này được nhiều tôn giáo giả hiệu hiện đang là mốt thời thượng ở Mỹ cũng như là các giáo phái đạo Phật vô thần theo thuyết hư vô sử dụng.
Kể cả khi Arjuna không tin vào sự tồn tại của linh hồn như các tông đồ của triết học vaibhāṣika thì chàng vẫn chẳng có lý do gì để tiếc thương. Có ai lại tiếc thương cho sự biến mất của chất hóa học nào đó và không chịu làm tròn bổn phận của mình bao giờ. Trong khoa học hiện đại và trong chiến tranh, người ta hủy diệt hàng tấn chất hóa học để chiến thắng kẻ thù. Theo triết học vaibhāṣika, cái gọi là linh hồn hay ātmā sẽ biến mất cùng với sự hư hoại của cơ thể vật chất. Do đó, trong mọi trường hợp, Arjuna tán thành quan điểm của Kinh Veda và công nhận sự tồn tại của linh hồn hay không tin điều đó thì chàng cũng chẳng có lý do gì để buồn phiền, tiếc thương. Theo triết học vaibhāṣika, vì vật chất mỗi giây sản sinh ra vô vàn chúng sinh và cũng từng ấy chúng sinh chết đi trong mỗi giây đó nên chẳng có gì đáng phải nuối tiếc và buồn phiền cả. Nếu linh hồn chẳng bao giờ tái sinh thì Arjuna chẳng cần phải sợ rằng chàng sẽ chịu khổ đau để chuộc tội giết tổ phụ và thầy dạy. Bên cạnh đó, Kṛṣṇa đã châm chọc gọi Arjuna là mahā-bāhu, “người có cánh tay mạnh” vì ít ra thì chính chàng cũng không công nhận thuyết vaibhāṣika đối lập với triết học của Kinh Veda. Là kṣatriya nên Arjuna thuộc văn hóa Veda nên chàng cần tuân thủ các nguyên tắc của nó một cách thích đáng.