Chương 2 · Tóm tắt nội dung của “Gītā”
CÂU 69
yā niśā sarva-bhūtānāṁ tasyāṁ jāgarti saṁyamī
yasyāṁ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ
yā—cái; niśā—là đêm; sarva—tất cả; bhūtānām—chúng sinh; tasyām—trong đó; jāgarti—thao thức; saṁyamī—người tự chủ; yasyām—khi; jāgrati—thức dậy; bhūtāni—tất cả chúng sinh; sā—thì đó là; niśā—đêm; paśyataḥ—đối với người đang tự xem xét nội tâm; muneḥ—bậc hiền giả.
Cái đối với mọi chúng sinh là đêm thì lại là lúc bừng tỉnh đối với người biết tự chủ; còn lúc mọi chúng sinh thức dậy thì đấy lại là đêm đối với bậc hiền giả nội quan.
GIẢI NGHĨA: Có hai loại người thông tuệ. Loại thứ nhất gồm những người dùng lý trí vào hoạt động vật chất để làm thỏa mãn giác quan, còn loại thứ hai gồm những người có xu hướng nội quan và đi theo con đường phát triển tinh thần. Những việc làm của các bậc hiền giả nội quan hay của những người biết tư duy là đêm tối đối với những người ham mê hoạt động vật chất. Các nhà duy vật ngủ vùi trong đêm đen đó vì họ chẳng biết gì về khoa học tự nhận thức, thế nhưng cái là đêm tối mịt mùng đối với các nhà duy vật thì lại là lúc tỉnh giấc đối với bậc hiền giả nội quan. Bậc hiền giả thấy phúc lạc siêu tuyệt khi tiến bước trên con đường phát triển tinh thần, còn người ham hoạt động vật chất và chẳng cố tìm hiểu bản chất của mình thì ngủ mê mệt và trong cơn ác mộng mơ thấy đủ loại khoái lạc giác quan lúc thì làm y sung sướng, lúc thì làm y khốn khổ. Người nội quan thường thờ ơ với cả hạnh phúc lẫn khổ đau vật chất. Anh ta tiếp tục tiến bước theo con đường tự nhận thức và chẳng quan tâm mảy may tới các điều kiện vật chất.