Chương 5 · Karma-yoga — hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa
CÂU 18

vidyā-vinaya-sampanne brāhmaṇe gavi hastini
śuni caiva śva-pāke ca paṇḍitāḥ sama-darśinaḥ
vidyā—với sự uyên bác; vinaya—tính hòa nhã; sampanne—được trang bị hoàn toàn; brāhmaṇe—trong vị brāhmaṇa; gavi—trong con bò; hastini—trong con voi; śuni—trong con chó; ca—và; eva—dĩ nhiên là; śva-pāke—trong kẻ ăn thịt chó (kẻ tiện dân); ca—tương ứng; paṇḍitāḥ—những người uyên bác; sama-darśinaḥ—những người thấy như nhau.
Nhờ tri thức chân chính, các bậc hiền giả khiêm nhường xem vị brāhmaṇa uyên bác và cao quý, con bò, con voi, con chó và kẻ ăn thịt chó (kẻ hạ lưu) đều như nhau.
GIẢI NGHĨA: Người có ý thức Kṛṣṇa không phân biệt đối xử với chúng sinh theo loài giống hay đẳng cấp. Dù vị brāhmaṇa và kẻ hạ lưu ở các vị trí khác nhau trong thang bậc xã hội, còn con chó, con bò và con voi là những giống vật khác nhau, nhưng đối với nhà tiên nghiệm uyên thâm thì sự khác nhau về thể xác đó chẳng có ý nghĩa gì hết. Anh ta hiểu rằng tất cả chúng sinh đều gắn liền với Đấng Tối Cao vì Đấng Tối Cao hiện diện trong trái tim mỗi chúng sinh trong hình dạng Paramātmā, một trong các hiện thân toàn phần của Ngài. Hiểu biết này về Đấng Tối Cao chính là tri thức thực sự. Còn về phần thân thể của các chúng sinh thuộc các loài và các đẳng cấp khác nhau thì Đấng Tối Cao nhân từ với chúng như nhau vì Ngài coi chúng sinh nào cũng là bạn của Ngài và lúc nào Ngài cũng ở bên chúng sinh dưới dạng Paramātmā cho dù nó có rơi vào hoàn cảnh nào đi chăng nữa. Đấng Tối Cao dưới dạng Paramātmā ngự cả ở trong tim kẻ hạ lưu lẫn trong tim vị brāhmaṇa mặc dù họ có thân thể khác nhau. Thân thể là sản phẩm vật chất do các thuộc tính của thiên nhiên vật chất tạo ra, còn linh hồn và Linh Hồn Tối Cao hiện diện trong thân thể thì mang bản chất tinh thần. Song, sự tương đồng về chất giữa linh hồn và Linh Hồn Tối Cao không làm cho họ như nhau về mặt số lượng vì linh hồn cá thể chỉ có thể ở trong một cơ thể, trong khi đó Paramātmā hiện diện trong mọi cơ thể. Người có ý thức Kṛṣṇa biết rõ điều đó nên anh ta là người am hiểu thực sự và cư xử với muôn loài như nhau. Linh hồn và Linh Hồn Tối Cao thống nhất ở một điểm là cả hai đều có ý thức, đều tồn tại vĩnh cửu và ngập tràn phúc lạc. Song, ý thức của linh hồn cá thể thì hạn chế trong khuôn khổ một cơ thể, còn ý thức của Linh Hồn Tối Cao thì lan khắp mọi cơ thể. Linh Hồn Tối Cao hiện diện trong cơ thể của mỗi chúng sinh, dù nó thuộc loài nào đi chăng nữa.