Chương 5 · Karma-yoga — hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa
CÂU 29

bhoktāraṁ yajña-tapasāṁ sarva-loka-maheśvaram
suhṛdaṁ sarva-bhūtānāṁ jñātvā māṁ śāntim ṛcchati
bhoktāram—người tận hưởng; yajña—của các lễ tế; tapasām—cũng như là những sám hối và khổ hạnh; sarva-loka—của mọi hành tinh và các vị á thần trị vì chúng; maha-īśvaram—vị chúa tể tối cao; su-hṛdam—ân nhân; sarva—của tất cả; bhūtānām—của mọi chúng sinh; jñātvā—khi biết như thế; mām—về Ta (Đức Chí Tôn Kṛṣṇa); śāntim—sự thoát khỏi những nỗi đau vật chất; ṛcchati—có được.
Người nào luôn tràn trề ý thức về Ta và hiểu rằng rốt cục chỉ có Ta hưởng thành quả của mọi lễ tế và khổ hạnh, rằng Ta là vị chúa tể tối cao của mọi tinh cầu và tất cả á thần, là ân nhân và người hảo tâm của mọi chúng sinh, người đó thoát khỏi những khổ đau vật chất và có được sự an lạc.
GIẢI NGHĨA: Những linh hồn ước định đang ở trong móng vuốt của năng lượng ảo tưởng thiết tha mong mỏi yên bình và bằng an ở thế giới vật chất. Nhưng chúng không biết định thức hòa bình được trình bày ở câu thơ này của “Bhagavad-gītā”. Định thức này vô cùng đơn giản: Đức Chí Tôn Kṛṣṇa tận hưởng tất cả thành quả lao động của chúng ta. Tất cả những gì chúng ta có đều cần được sử dụng vào sự phục vụ siêu tuyệt cho Đấng Tối Cao bởi vì Ngài là chủ nhân của tất cả các hành tinh và các vị á thần trị vì ở đó. Chẳng có ai vĩ đại hơn Ngài. Ngài vĩ đại hơn cả những vị á thần vĩ đại nhất là Thần Śiva và Thần Brahmā. Thiên Kinh Veda (“Śvetāśvatara Upaniṣad”, 6.7) có nói rằng Đấng Tối Cao là īśvarāṇāṁ paramaṁ maheśvaram. Bị ảo tưởng mê hoặc, các chúng sinh cố thiết lập ách thống trị của mình đối với thế giới mặc dù chính bản thân chúng đang ở dưới quyền điều khiển của năng lượng vật chất của Đấng Tối Cao. Đấng Tối Cao là vị chúa tể của thiên nhiên vật chất, còn các linh hồn ước định thì ở dưới quyền lực của những quy luật khắc nghiệt của nó. Chừng nào con người chưa hiểu chân lý giản đơn này, họ chưa thể đạt được bình yên và thanh thản cả ở từng cá nhân lẫn ở tập thể. Bản chất của ý thức Kṛṣṇa là thế này: Đức Chí Tôn Kṛṣṇa là vị chúa tể tối cao, còn tất cả chúng sinh, bao gồm cả các vị á thần vĩ đại đều là những kẻ dưới quyền và lệ thuộc vào Ngài. Chỉ có người hoàn toàn có ý thức Kṛṣṇa mới có được sự an lạc trọn vẹn.
Chương năm này là phụ trương mang tính thực hành của ý thức Kṛṣṇa được biết đến với tên gọi karma-yoga. Ở đó có câu trả lời cho câu hỏi triết lý karma-yoga có thể dẫn con người đến sự giải thoát như thế nào. Hành động trong ý thức Kṛṣṇa tức là hành động với hiểu biết hoàn toàn về sự lệ thuộc của mình vào Đấng Tối Cao. Hoạt động này tương đương với tri thức siêu tuyệt. “Bhakti-yoga là ý thức Kṛṣṇa, còn jñāna-yoga là con đường dẫn đến bhakti-yoga. Có ý thức Kṛṣṇa tức là lao động với hiểu biết đầy đủ về những mối quan hệ qua lại của mình với Đấng Tuyệt Đối Tối Cao và cấp độ toàn thiện của ý thức Kṛṣṇa là sự thấu hiểu Kṛṣṇa, Đức Thượng Đế Tối Cao. Linh hồn trong sạch, phần vô cùng nhỏ bé của Thượng Đế là tôi tớ muôn thuở của Ngài. Vì muốn thống trị māyā (ảo tưởng) nên chúng sinh sa vào vương quốc của nó và chính vì thế mà phải chịu muôn vàn khổ đau. Chừng nào chúng sinh còn sống ở thế giới vật chất, nó còn buộc phải làm việc để đáp ứng các nhu cầu của cơ thể vật chất. Song, phương pháp ý thức Kṛṣṇa đưa con người tới cuộc sống tinh thần kể cả khi anh ta vẫn lệ thuộc vào năng lượng vật chất như cũ bởi vì khi thực hành phương pháp này, anh ta có thể thức tỉnh trong mình ý thức tinh thần. Con người càng tiến xa trên con đường này bao nhiêu, anh ta càng ít phụ thuộc vào thiên nhiên vật chất bấy nhiêu. Đấng Tối Cao chẳng phân bì thiên vị một ai. Mọi thứ đều phụ thuộc vào việc mỗi người trong chúng ta làm tròn bổn phận của mình trong ý thức Kṛṣṇa, cái giúp chúng ta kiềm chế giác quan và chiến thắng ham muốn cùng thói sân giận. Người nào đã vững vàng trong ý thức Kṛṣṇa, người nào đã chế ngự được các giác quan, những ham muốn và thói sân giận, người đó thực ra đang ở cấp độ siêu tuyệt hay cấp độ brahma-nirvāṇa. Hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa tương đương với việc luyện yoga thần bí tám cấp bởi vì nó dẫn con người tới cùng một mục đích. Yama, niyama, āsana, prāṇāyāma, pratyāhāra, dhāraṇā, dhyāna và samādhi là quá trình tiến hóa dần dần của ý thức. Nhưng tất cả chúng chỉ là bước tiến đến sự toàn thiện, cái có thể đạt được nhờ sự phục vụ tận tụy vì chỉ có sự phục vụ tận tụy mới mang lại bình yên và thanh thản cho con người. Sự phục vụ tận tụy là sự toàn thiện tột bậc của cuộc sống.
Chú giải của Bhaktivedanta cho chương năm của “Śrīmad Bhagavad-gītā” với tiêu đề “Karma-yoga — hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa” đến đây là hết.