Mục lục›Chương 6›CÂU 34

Chương 6 · Dhyāna-yoga

CÂU 34

cañcalam—không ổn định; hi—dĩ nhiên là; manaḥ—trí tuệ; kṛṣṇa—thưa Kṛṣṇa; pramāthi—bất an; bala-vat—mạnh mẽ; dṛḍham—bướng bỉnh; tasya—của nó; aham—tôi; nigraham—chế ngự; manye—nghĩ; vāyoḥ—gió; iva—như; su-duṣkaram—khó.

Trí tuệ bất an, hỗn loạn, bướng bỉnh và mạnh lắm thưa Kṛṣṇa và tôi nghĩ rằng chế ngự nó còn khó hơn chặn trận cuồng phong.

GIẢI NGHĨA: Trí tuệ mạnh và ương bướng tới mức đôi khi nó thắng thế lý trí mặc dù nó phải phục tùng lý trí. Trong cuộc sống thường ngày, con người buộc phải chống chọi với nhiều trở ngại nên dĩ nhiên là anh ta khó mà kiểm soát được trí tuệ. Người bình thường có thể giữ trạng thái cân bằng của trí tuệ một cách bất tự nhiên và xử sự với bạn và thù như nhau, nhưng rốt cục điều đó vẫn là quá sức đối với anh ta bởi vì chế ngự trí tuệ còn khó hơn chặn trận cuồng phong. Trong Kinh Veda (“Kaṭha Upaniṣad”, 1.3.3-4) có câu:

“Linh hồn cá thể ngồi trên cỗ xe thân thể vật chất mà lý trí là người xà ích. Trí tuệ là dây cương, còn các giác quan là ngựa. Dưới tác động của trí tuệ và lý trí, chúng sinh lúc thì hưởng sướng, lúc thì chịu khổ. Các bậc đại hiền khẳng định như thế”. Lý trí phải điều khiển trí tuệ, nhưng trí tuệ mạnh và ương bướng tới mức thường thắng thế lý trí giống như căn bệnh truyền nhiễm hiểm nghèo đôi khi mạnh hơn cả những thứ thuốc công hiệu nhất. Có thể chế ngự trí tuệ bằng cách luyện yoga, nhưng nó quá sức đối với người trần tục như Arjuna. Vậy thì còn nói gì tới những người đương thời? Arjuna đã sử dụng hình ảnh so sánh đặc biệt ở đây: không ai đủ sức chặn nổi cơn cuồng phong, nhưng thuần phục được trí tuệ bất an còn khó hơn. Phương pháp dễ nhất để chế ngự trí tuệ là phương pháp niệm “Hare Kṛṣṇa”, mantra giải thoát vĩ đại với tất cả lòng khiêm nhường mà Đức Caitanya ban cho nhân thế. Thực chất của phương pháp này là sa vai manaḥ kṛṣṇa-padāravindayoḥ: con người cần hoàn toàn dành trí tuệ của mình cho Kṛṣṇa. Chỉ khi đó trí tuệ mới trở nên ổn định và không có hoạt động nào khác có thể khuấy rối nó.