Chương 6 · Dhyāna-yoga
CÂU 35

śrī-bhagavān uvāca
asaṁśayaṁ mahā-bāho mano durnigrahaṁ calam
abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate
śrī-bhagavān uvāca—Đức Chí Tôn phán; asaṁśayam—dĩ nhiên là; mahā-bāho—hỡi người có cánh tay mạnh; manaḥ—trí tuệ; durnigraham—khó chế ngự; calam—bất an; abhyāsena—nhờ sự rèn luyện; tu—song; kaunteya—hỡi con trai của Kuntī; vairāgyeṇa—nhờ sự từ bỏ; ca—cũng; gṛhyate—có thể kiểm soát được.
Đức Chí Tôn Śrī Kṛṣṇa phán: hỡi người con có cánh tay mạnh của Kuntī, chế ngự trí tuệ bất an dĩ nhiên là việc cực kỳ khó, nhưng có thể làm được điều đó nhờ sự luyện rèn thích hợp và sự từ bỏ hoạt động vật chất.
GIẢI NGHĨA: Sau khi nghe Arjuna giải thích, Đức Chí Tôn đồng ý rằng việc chế ngự trí tuệ ương bướng quả là khó. Nhưng đồng thời Ngài phán rằng có thể làm được điều đó nhờ phương pháp phù hợp và sự từ bỏ hoạt động vật chất. Vậy phương pháp đó là gì? Con người ở thời đại ngày nay không thể tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc và quy định sống ở nơi thánh địa, tập trung trí tuệ vào Linh Hồn Tối Cao, chế ngự trí tuệ và giác quan, giữ lời thề tiết dục, sống độc thân ở nơi heo hút và v.v... Nhưng ai tuân thủ phương pháp ý thức Kṛṣṇa, người đó có thể tiến hành sự phục vụ tận tụy cho Đấng Tối Cao gồm chín loại hoạt động. Hoạt động đầu tiên và quan trọng nhất trong số chúng là nghe kể chuyện về Kṛṣṇa. Đó là phương pháp siêu tuyệt và vô cùng hữu hiệu, nó cho phép con người gột sạch mọi ô nhiễm vật chất cho trí tuệ. Càng nghe kể về Kṛṣṇa nhiều bao nhiêu, con người càng nhanh có tri thức và chóng từ bỏ được những thứ đưa trí tuệ của anh ta xa rời Kṛṣṇa bấy nhiêu. Nhờ việc cấm trí tuệ làm những điều không liên quan tới sự phục vụ Đức Chí Tôn, tín đồ nhanh chóng nắm vững khoa học vairāgya. Khi tuân thủ nguyên tắc vairāgya, con người chấm dứt hoạt động vật chất và dùng trí tuệ vào hoạt động tinh thần. Sự từ bỏ mang tính tinh thần mà những người theo thuyết vô cá tính kỳ vọng khó đạt hơn gấp nhiều lần việc lôi cuốn trí tuệ vào hoạt động trong ý thức Kṛṣṇa. Điều đó quả là như vậy bởi vì khi con người nghe kể chuyện về Kṛṣṇa, anh ta tự nhiên trở nên gắn bó với Đấng Thần Linh Tối Cao. Lòng gắn bó này được gọi là pareśānubhava, sự mãn nguyện tinh thần. Nó giống như cảm giác mãn nguyện mà người đói cảm thấy sau mỗi miếng ăn. Càng ăn vào bao nhiêu, sự mãn nguyện và sức lực càng tăng bấy nhiêu. Tương tự như vậy, khi phục vụ tận tụy cho Đấng Tối Cao, con người cảm thấy sự toại nguyện siêu tuyệt và tâm trí anh ta dần dần xa lánh các đối tượng giác quan. Quá trình này giống như quá trình lành bệnh của con bệnh nhờ sự điều trị của lương y giàu kinh nghiệm và chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt. Nghe kể chuyện về Kṛṣṇa là phương pháp hiệu nghiệm để chữa cho trí tuệ điên khùng, còn việc ăn thức ăn đã dâng mời Kṛṣṇa là chế độ ăn kiêng cần thiết đối với con bệnh khốn khổ. Đó là phương pháp trị liệu nhờ sự giúp đỡ của phương pháp ý thức Kṛṣṇa.