Chương 8 · Đạt tới Thượng Đế
CÂU 5

anta-kāle ca mām eva smaran muktvā kalevaram
yaḥ prayāti sa mad-bhāvaṁ yāti nāsty atra saṁśayaḥ
anta-kāle—lúc cuối đời; ca—cũng; mām—về Ta; eva—nhất định; smaran—nhớ; muktvā—trút bỏ; kalevaram—thân xác; yaḥ—người mà người đó; prayāti—đi; saḥ—anh ta; mat-bhāvam—bản thể của Ta; yāti—đạt được; na—không; asti—có; atra—ở đây; saṁśayaḥ—sự nghi ngờ.
Và kẻ nào khi trút bỏ thân xác lúc cuối đời chỉ nghĩ tới một mình Ta, kẻ ấy đạt được bản thể của Ta ngay tức thì. Đó là điều hoàn toàn chắc chắn.
GIẢI NGHĨA: Câu thơ này nhấn mạnh tầm quan trọng và tính cấp thiết của việc phát triển trong mình ý thức Kṛṣṇa đối với sinh linh. Người trút bỏ thể xác trong ý thức Kṛṣṇa sẽ tức thì đạt được bản thể siêu tuyệt của Đấng Tối Cao. Đấng Tối Cao là đấng trong sạch nhất trong số những người trong sạch do đó, người luôn ở trong ý thức Kṛṣṇa cũng sẽ trở thành người trong sạch nhất. Từ smaran (“nhớ”) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng ở đây. Linh hồn bị ô nhiễm, kẻ không cố phát triển trong mình ý thức Kṛṣṇa trong quá trình phục vụ tận tụy không thể nhớ tới Kṛṣṇa. Bởi thế nên con người cần phát triển trong mình ý thức Kṛṣṇa ngay từ thuở lọt lòng. Người nào muốn đạt mục đích của cuộc sống, người đó cần luôn nhớ tới Kṛṣṇa. Vì thế nên anh ta cần liên tục niệm mahā-mantra: Hare Kṛṣṇa, Hare Kṛṣṇa, Kṛṣṇa Kṛṣṇa, Hare Hare / Hare Rāma, Hare Rāma, Rāma Rāma, Hare Hare. Đức Chí Tôn Caitanya nói rằng tín đồ cần nhẫn nại như cái cây (taror iva sahiṣṇunā). Người tụng niệm Hare Kṛṣṇa sẽ vấp phải nhiều trở ngại, song bất chấp điều đó, anh ta cần liên tục tụng niệm Hare Kṛṣṇa, Hare Kṛṣṇa, Kṛṣṇa Kṛṣṇa, Hare Hare / Hare Rāma, Hare Rāma, Rāma Rāma, Hare Hare để thu được toàn bộ phúc lành của ý thức Kṛṣṇa ở phút lìa đời.