Chương 9 · Tri thức huyền nhiệm nhất
CÂU 15

jñāna-yajñena cāpy anye yajanto mām upāsate
ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvato-mukham
jñāna-yajñena—bằng cách trau dồi tri thức; ca—cũng; api—chắc chắn là; anye—những người khác; yajantaḥ—cúng tế; mām—cho Ta; upāsate—thờ phụng; ekatvena—trong sự thống nhất; pṛthaktvena—trong nhị nguyên tính; bahudhā—trong sự đa dạng; viśvataḥ-mukham—và trong vóc thể vũ trụ.
Những kẻ khác, những kẻ hiến tế bằng cách mở mang tri thức thì thờ phụng Đấng Tối Cao như đấng độc nhất vô nhị, đấng thiên hình vạn trạng và hóa hiện thành vóc thể vũ trụ.
GIẢI NGHĨA: Câu thơ này là tổng kết của những câu thơ trước. Đức Chí Tôn bảo Arjuna rằng các tín đồ của Đấng Tối Cao, những người không biết cái gì khác ngoài Kṛṣṇa được gọi là mahātmā. Ngoài ra còn có những người chưa hoàn toàn đạt cấp độ của mahātmā, nhưng họ cũng thờ phụng Kṛṣṇa theo các cách khác nhau. Như trước đã nói, trong bọn họ, người thì nghèo túng cần tiền, người thì tò mò, còn người thì muốn trau dồi tri thức. Nhưng còn có những người ở cấp độ thấp hơn và họ được chia làm ba loại: 1) những người thờ phụng bản thân như một nhất thể với Đấng Tối Cao; 2) những người tự bịa ra hình dạng nào đó của Đấng Tối Cao và thờ phụng hình dạng ấy; 3) những người thờ phụng viśvarūpa, vóc thể vũ trụ của Đức Thượng Đế Tối Cao. Trong ba loại trên, loại thấp nhất là những người tôn thờ mình như Đấng Tối Cao, gọi mình là người theo thuyết nhất nguyên chiếm số đông. Những người đó coi mình là Đấng Tối Cao và với trạng thái tâm lý đó, họ tự tôn thờ mình. Đó cũng là một kiểu thờ phụng Thượng Đế bởi vì họ không đồng nhất mình với cơ thể vật chất và hiểu rằng thực chất, họ là linh hồn tinh thần. Được như vậy cũng là điều đáng kể rồi. Những người theo thuyết vô cá tính thường thờ phụng Đấng Tối Cao theo cách ấy. Loại hai gồm những người thờ phụng thánh thần và coi bất cứ hình dạng nào nảy sinh trong trí tưởng tượng của họ cũng là hình dạng của Đấng Tối Cao. Loại ba gồm những người không thể tưởng tượng được điều gì vượt ra ngoài khuôn khổ của vũ trụ vật chất. Họ coi vũ trụ là một sinh vật hay thực thể toàn thiện nhất và thờ phụng nó. Vũ trụ vật chất cũng là một hình dạng của Đấng Tối Cao.